`Zeg maar dag tegen de kabinetsplannen'

Bij vrachtwagenfabrikant Scania in Zwolle werd gisteren de productie een uur stilgelegd om naar de troonrede te luisteren. ,,Dit kost ze zes vrachtwagens.''

Koningin Beatrix ziet het niet, maar wanneer zij in Den Haag vanuit de gouden koets naar de mensen op straat wuift, zwaaien in een fabriekshal van vrachtwagenbouwer Scania werknemers in blauwe overalls terug. Niet uit beleefdheid maar uit protest. ,,Zeg maar dag tegen de kabinetsplannen'', staat op de kartonnen zwaaihanden die de vakbonden hebben uitgedeeld.

Driekwart van de 550 aanwezige personeelsleden heeft gehoor gegeven aan de oproep van de bonden én de Scania-directie om gezamenlijk naar de troonrede te kijken. De `koude hal', die normaal gesproken wordt gebruikt voor de opslag van goederen, is aangekleed met spandoeken en een groot videoscherm. ,,Een unieke bijeenkomst'', zegt vakbondsbestuurder Th. Katerberg (CNV Bedrijvenbond). ,,Scania legt toch maar even een uur de hele productie stil. Dat kost ze wel zes vrachtwagens.''

Scania, dat in Zwolle in twee ploegen 100 trucks per dag assembleert, heeft deze `investering' er graag voor over, zegt directeur personeelszaken R. van Vliet. ,,Wij zijn het absoluut niet eens met de plannen op het gebied van WW, WAO en pensioen. Dan is het belangrijk dat je een helder signaal afgeeft.'' Het gaat Van Vliet niet alleen om de inhoud, maar ook om de manier waarop. Sinds vorig jaar kunnen werknemers in de metaal op 62-jarige leeftijd vervroegd met pensioen. Deze regeling mag niet zomaar verdwijnen, vindt Van Vliet, die ook in het bestuur zit van het pensioenfonds voor de metaalsector. Als er al iets moet veranderen, dan in overleg. ,,Wij geloven in ons bedrijf niet in dictaten. Met opgelegd pandoer los je op lange termijn niets op. De onrust die is ontstaan is een slecht signaal richting buitenland, bijvoorbeeld naar ons moederbedrijf.''

Bij de werknemers die zich voor het videoscherm hebben opgesteld, lijkt het met de onrust nog wel mee te vallen. De glimlach van prinses Máxima veroorzaakt meer opwinding onder de vrachtwagenbouwers dan de inhoud van de troonrede. Ook de gewraakte passages over loonmatiging, werkloosheidsuitkeringen en vervroegde pensionering maken niet of nauwelijks reacties los. Niemand protesteert dan ook als koningin Beatrix na tien minuten van het scherm wordt gedraaid, omdat de bijeenkomst dreigt uit te lopen.

,,Wakker worden'', schreeuwt CNV'er Katerberg de mensen door de microfoon toe. De sfeer is tam omdat de meeste werknemers volgens hem nog niet goed doorhebben wat de kabinetsplannen in de praktijk betekenen. Dat verandert na een `alternatieve troonrede' van de vakbonden en een korte toespraak van Scania-directeur Van Vliet. Hij maakt duidelijk dat de prepensioenplannen vooral nadelig uitpakken voor werknemers tussen de 50 en 57 jaar.

Door het ontbreken van een goede overgangsregeling, is deze categorie volgens Van Vliet niet in staat om in korte tijd zoveel te sparen om vervroegd met pensioen te kunnen gaan. ,,Deze mensen worden wel gedwongen om tot hun 65ste door te werken.'' De woorden maken indruk bij werknemer H. van Heerde (52). ,,Ik hoorde bij de personen die dachten dat het wel mee zou vallen, maar het blijkt niet mee te vallen. Je kijkt toch uit naar je pensioen. Er is ook nog zoiets als leven na het werken.''

Ook monteur G. Logtenberg (32) reageert geschrokken. ,,We denken dat we in een sociaal land leven maar als je alles op een rijtje zet, heeft dit weinig meer met sociaal te maken.'' Of dat voor hem reden is om op 2 oktober naar Amsterdam te komen voor een massale vakbondsdemonstratie? ,,Dat komt slecht uit'', zegt Logtenberg. Op die dag houdt Scania een open dag en hij heeft zijn zoontje een kijkje in de fabriek beloofd. ,,Dat wil ik hem niet afnemen.''