Publiek-private samenscholing

Een topfunctie in de publieke sector aanvaarden werkt als een zaag door een carrière in het bedrijfsleven.

Zie Neelie Kroes. De aanstaande eurocommissaris voor Mededinging heeft haar talloze commissariaten bij bedrijven als MMO2 (mobiele telefonie), Volvo (auto's) en Thales (defensie-elektronica) opgegeven om iedere schijn van belangenverstrengeling te voorkomen. Concessies die het Europees Parlement overigens nog niet ver genoeg gingen. In een brief aan EU-commissievoorzitter José Manuel Barroso heeft Kroes daarom enkele dagen geleden haar personal corporate governance uiteengezet.

In haar nieuwe functie zal Kroes niet oordelen in zaken waar zij in het verleden als bestuurder of commissaris van een bedrijf zelf bij betrokken was. Die draagt zij over aan een medecommissaris. Zaken waar ze als eurocommissaris wat verder van af stond zal ze een jaar lang niet `aanraken' – feitelijk een afkoelingsperiode. Verder zal Kroes na afloop van haar zittingstermijn in 2009 niet terugkeren in het bedrijfsleven. Overigens is dat laatste een makkelijke toezegging van de bewindsvrouw. In 2009 bereikt zij de 68-jarige leeftijd – meestal hoef je op die leeftijd niet meer zo snel te rennen.

Kroes is overgestapt van de private naar de publieke sector. Precies andersom was dat bij de Duitse eurocommissaris Martin Bangemann. Hij vertrok in 1999 naar het Spaanse Telefonica. Een storm van kritiek barstte los. Bangemann was binnen de Commissie onder meer verantwoordelijk voor telecommunicatie en had daarom `gevoelige' kennis in zijn hoofd zitten over concurrenten van Telefonica.

Ook Nederland kent een dergelijke opmerkelijke overstap. In 1998 verhuisde Tom de Swaan van De Nederlandsche Bank naar de raad van bestuur van ABN Amro, inclusief zijn bankenkennis. Om de concurrentie gerust te stellen mocht De Swaan het eerste halfjaar geen `beleidsbepalende beslissingen' nemen bij zijn nieuwe werkgever. Daar bleef het bij.

De overstap van een publieke naar een private functie ligt altijd gevoelig. Stel nu eens dat Jens Arnbak van telecomtoezichthouder Opta naar de top van KPN zou vertrekken. Of als Pieter Kalbfleisch van kartelautoriteit NMa naar een grote bouwonderneming gaat. Of als Arthur Docters van Leeuwen van AFM een toppositie bij zeg bankverzekeraar ING gaat bekleden.

Er komen steeds meer toezichthouders en dus zal het probleem zich vaker voordoen. Een fatsoenlijke oplossing lijkt niet te bestaan. Hoewel. Anne Willem Kist, voormalig topman van de NMa, stapte over naar de Universiteit Leiden. Van `publiek naar publiek': dat is ook een oplossing.