Krijgen ze elkaar, nu, echt, eindelijk, voorgoed?

Hoeveel mensen die negen jaar geleden verliefd op elkaar werden zouden nog wel eens van elkaar dromen? Of ze nu naast elkaar in het echtelijke bed liggen, of gescheiden zijn door praktische en psychologische oceanen van onbegrip, afkeer, verlangen en onvervulde mogelijkheden? Wie vraagt zich níet eens af hoe zijn leven zou zijn gelopen als hij toen wel met dat meisje was getrouwd of niet met die man had gebroken?

Regisseur Richard Linklater en acteurs Julie Delpy en Ethan Hawke maakten negen jaar geleden Before Sunrise, een film over twee prille twintigers die elkaar in de trein van Boedapest naar Wenen leren kennen. Aan het einde van een lange nacht vol overmoedige gesprekken over de liefde beloven de Parijse studente Celine (Delpy) en Amerikaan Jesse (Hawke) elkaar een half jaar later weer te zullen ontmoeten. Het was aan de toeschouwer om daar zijn eigen verhaal van te maken. Of Jesse en Celine elkaar zouden weerzien was aan hem.

Nu is er een vervolg op Before Sunrise, toepasselijk Before Sunset geheten. Al aan het begin van deze film legt regisseur Linklater bij monde van acteur en coscenarist Hawke uit waarom hij destijds voor een open einde koos. Het is, inderdaad, negen jaar later. Jesse is in Parijs om This Time te promoten, een boek dat hij over de `brief encounter' van bijna een decennium eerder heeft geschreven. ,,En?'', vraagt een journalist. ,,Kregen ze elkaar?'' Volgens de schrijver hangt dat van jezelf af: of je een romantische optimist bent of een realistische pessimist. Een antwoord op wat hij zelf is kan hij niet geven. Optimisten en pessimisten zijn allebei even weinig realistisch.

Maar als hij opkijkt staat Zij daar, en heeft hij nog slechts enkele uren voordat zijn vliegtuig naar de Verenigde Staten vertrekt om erachter te komen wat nu belangrijker is: een geïdealiseerde romance van negen jaar eerder of een leven met vrouw en kind thuis (waarin veel van Hawkes frustratie over zijn mislukte huwelijk met actrice Uma Thurman doorklinkt: ,,Soms lijkt het net alsof je een crèche bent begonnen met het meisje met wie je uitging.'').

Jesse en Celine zijn regisseur Linklater zeer dierbaar. Hij liet ze al eens terugkeren in een scène in zijn animatiefilm Waking Life. Naar eigen zeggen was hij al sinds de première in 1995 van plan om nog eens een film over deze twee personages te maken. En bij de première van Before Sunset tijdens het Filmfestival Berlijn eerder dit jaar verklaarden hij en zijn acteurs over tien jaar best nóg een vervolg te willen maken. We zijn er dus nog niet. Er komt nog een film. Bijna als de speelfilmvariant op Michael Apteds beroemde documentaireserie 7-Up. Tijdens de wandeling die Jesse en Celine in de middagzon door Parijs maken, komen we al een hoop meer te weten. Over heden, verleden en toekomst van deze personages. En over de liefde in het algemeen.

Before Sunset is zo licht, zo terloops, zo echt, dat je ondanks de spiegel die de schrijvers en de schrijvende hoofdpersoon je al in het begin voorhouden, vanaf het moment dat de blikken van Jesse en Celine elkaar weer ontmoeten, bereid bent om heel veel te vergeten over de regels en conventies van de romantische film. Misschien wordt het in Before Sunset wel steeds minder belangrijk wat de uitkomst is, dan dat de personages in elke seconde dat ze samen zijn zo eerlijk met en tegen elkaar zijn. Gesteund door de levenservaring van de acteurs, die autobiografische elementen in de sprankelende dialogen verwerkten, gaat de film dan óók over de verdedigingsmechanismen die mensen in de loop van hun leven opbouwen. Met als resultaat dat ze juist heel veel tijd kwijt zijn aan het afbreken van hun façades.

Linklater dwingt de authentieke ervaring af door tijd en handeling beperkt te houden. Zo'n anderhalf uur geeft hij de twee, in filmtijd en verhaaltijd, voor een wandeling en een gesprek. Dit alles wordt gefilmd in lange, ononderbroken takes, wat het gevoel van `real time' nog versterkt. En wat technisch beslist niet zo eenvoudig is als het er nu uitziet. Het betalen van de rekening in een café krijgt al een functie voor de continuïteit. De secondewijzer in je hoofd tikt onbarmhartig als een metronoom de tijd voorbij. ,,Vraag dan gewoon of hij getrouwd is.'' ,,Zeg dan gewoon dat je nog steeds van haar houdt.'' En als je daar als toeschouwer niet onrustig genoeg van wordt, dan is er nog Jesses literaire agent die hem telefonisch en via zijn chauffeur voortdurend op zijn krappe schema wijst. Dertigers zijn ze nu, maar ze kunnen nog steeds keuzes maken. De tijd mag dan misschien vastliggen, hun leven wordt alleen gedicteerd door hun eigen wil.

Deze film zal cynici niet overhalen in de liefde te gaan geloven. Je moet niet alleen een romanticus zijn om dit soort films te kunnen maken, maar ook om er naar te kunnen kijken. Met als grootste winstpunt dat romantiek dankzij Before Sunset nu ook iets realistisch is geworden.

Before Sunset. Regie: Richard Linklater. Met: Met Julie Delpy, Ethan Hawke. In: 7 bioscopen.

    • Dana Linssen