`Het sociale stelsel klapt in elkaar'

Bij verpakkingsproducent Huhtamaki in Franeker valt de opkomst tegen. Tien werknemers bekijken de troonrede. ,,Sommige chefs hebben het verboden.''

Beatrix leest voor: ,,Het herstel van de economie vergt van allen een bijdrage. De kwetsbaren worden ontzien.''

,,Dat zijn leugens'', schampert de besnorde machinebankwerker Foppe Miedema. Samen met negen collega's beluistert hij de troonrede in een zaaltje van een van de gebouwen van Huhtamaki (kartonnen eierverpakkingen en fruit- en groenteschalen) in Franeker (240 werknemers).

De opkomst valt tegen, geeft FNV Kiem-bestuurder Frans de Haan toe. Onlangs waren er nog 130 werknemers op een actiebijeenkomst. ,,Sommige chefs hebben hun personeel verboden naar de bijeenkomst te gaan'', meldt een werknemer.

De gezichten staan strak. Als de koningin zegt dat de maatregelen zijn gericht op een sterkere economie, schudt onderhoudsmonteur Klaas Terpstra zijn hoofd. En als ze het heeft over een ,,goede overgangsgregeling'' voor vervroegde pensionering, klinkt het verontwaardigd: ,,Tsjonge, tsjonge.''

Stuk voor stuk zijn ze tegen ,,de afbraak van het sociale stelsel'' van het kabinet. ,,De WW en WAO worden uitgekleed om nog maar te zwijgen over de afschaffing van prepensioen en VUT.'' Miedema: ,,De maatregelen zijn asociaal. Van de VVD verwacht je dit soort ingrepen, niet van een christelijke partij als het CDA. Straks moet ik tot mijn 65ste doorwerken.''

Langer doorwerken is vooral voor de oudere collega's in ploegendiensten zwaar, stelt werknemer Jan de Haan. ,,Oudere collega's slapen minder goed, herstellen langzamer van een nachtdienst.'' Bovendien is het ziekteverzuim onder oudere ploegenwerkers hoger, weet vakbondsman Frans de Haan. ,,Sommige ouderen werken al 30 of 40 jaar in ploegen. Zij moeten rond hun 60ste kunnen stoppen.'' De afschaffing van VUT en prepensioen zit ook elektromonteur Hessel Koster (50) hoog. ,,Ik betaal er al vanaf mijn 25ste voor en nu wordt het in één keer weggehaald. Het sociale stelsel klapt in elkaar. Straks staat ons pensioensysteem op de helling.''

Terpstra noemt de maatregelen ,,oneerlijk''. Zijn beide ouders zijn invalide. ,,Die mensen worden gepakt. Van het taxivervoer naar het ziekenhuis blijft niks over. En de eigen bijdrage van de ziektekostenverzekering gaat omhoog.''

Een andere grief is de mogelijke verlenging van de werkweek. Vijftien jaar geleden leverden ze salaris in door 36 uur te gaan werken. ,,Het idee was dat er zo meer mensen aan het werk konden'', herinnert Miedema zich. ,,Er is misschien één baan bijgekomen.''

Ook de ingrepen in de WAO vallen verkeerd bij de Friezen. ,,Als mij iets overkomt moet ik eerst mijn eigen huis opeten en mijn spaarcenten opmaken. Dan pas krijg ik geld'', moppert Jan de Haan. Maar is de achterliggende gedachte om uit te gaan van wat mensen nog wel kunnen in plaats van ze af te schrijven, dan niet goed? ,,Theoretisch klopt het'', oordeelt Koster. ,,Maar in de praktijk werkt het niet.'' Want wat gebeurt er met iemand die gedeeltelijk arbeidsongeschikt raakt? ,,Die krijgt een parttime baan in het bedrijf. Maar die zijn er niet of nauwelijks in een sector als de onze.'' De Haan: ,,Hoe stel je je deeltijd werken in een ploegendienst voor? Dan valt er niet meer te plannen.''

Nee, ze weten het zeker. Die deels arbeidsgeschikten belanden onherroepelijk in de bijstand, omdat er geen geschikte banen zijn.

Douwe Hoekstra (60) is een oudere werknemer, die 23 jaar bij het Franeker bedrijf werkt. Hij moet nog een half jaar voor hij met de VUT kan. Hij is naar de bijeenkomst gekomen, omdat hij solidair wil zijn met zijn jongere collega's. ,,Ik profiteer nog van de VUT, maar zij straks niet meer. Dit beleid lijkt nergens op. De armen worden armer en de rijken rijker.''

    • Karin de Mik