Gezocht: Europese partner

De hoogste rechter in Nieuw Zeeland verbood deze week een strategische deelname van het Australische Qantas in Air New Zealand. Biedt code-sharing met Air France-KLM uitkomst?

Nieuwe Aziatische of Europese partners komen in beeld voor de Australische nationale luchtvaartmaatschappij Qantas. Eerder deze week verbood het Nieuw-Zeelandse hooggerechtshof een strategische deelname van 22,5 procent Qantas in Air New Zealand. Het hof bevestigde het oordeel van de Nieuw-Zeelandse mededingingsautoriteit, dat Qantas' deelname de concurrentie zou verminderen en zou leiden tot duurdere vliegtickets.

Ook de Australische mededingingsautoriteit had toestemming voor de deelname geweigerd. Met de deelname van 22,5 procent voor een bedrag van 520 miljoen Australische dollar (298 miljoen euro) had Qantas volledige controle over het operationele management van Air New Zealand gekregen. De Nieuw-Zeelandse regering zou de resterende aandelen van de Kiwi flag carrier aanhouden. De overheid zou zich niet met de dagelijkse gang van zaken in de bedrijfsvoering bemoeien.

Air New Zealand werd drie jaar geleden van een bankroet gered door een overheidsinjectie van 885 miljoen Nieuw-Zeelandse dollar (479 miljoen euro). De Nieuw-Zeelandse belastingbetaler kreeg daarmee in één klap 82 procent van de aandelen van de maatschappij, die aan de rand van bankroet stond, in bezit. De financiële afgrond was zo nabij omdat Air New Zealand's volledige dochter Ansett Australia failliet was gegaan.

Air New Zealand had in 2001 dringend extra kapitaal en een grotere partner nodig. De markt in het geïsoleerde Nieuw Zeeland met vier miljoen inwoners werd te klein geacht. Alle grote concurrenten waren met schaalvergrotingen en wederzijdse financiële deelnames in de slag. Qantas en Air New Zealand zorgen voor vier vijfde deel van het vliegverkeer over de Tasmanzee tussen beide landen. Daarom waren de mededingingsautoriteiten in beide landen resoluut tegen Qantas' deelname.

Het gerechtelijk oordeel deze week was daarom ook geen verrassing en Qantas kondigde onmiddellijk aan geen verdere beroepsprocedures aan te spannen. Het ambitieniveau van de Australische maatschappij is bovendien veranderd. Eerder deze maand verkocht British Airways zijn belang van 18,25 procent in Qantas. Directeur Greg Dixon van de Australische maatschappij zei daarop dat Qantas haar commerciële positie in de Aziatische en Pacific regio wilde versterken. Daarbij werd duidelijk niet aan samenwerking met het relatief kleine Air New Zealand gedacht. Dixon verklaarde bovendien dat de alliantie met British Airways had geleden onder de ,,tirannie van de afstand''.

Directeur Peter Harbison van het luchtvaartadviesbureau Centre for Asia Pacific Aviation in Sydney erkent dat vergaande samenwerking tussen Qantas en Aziatische maatschappijen mogelijk is. ,,Qantas is echter ook zeer gebaat bij nieuwe allianties en vergaande code share-overeenkomsten met Europese maatschappijen, zoals de fusiecombinatie Air France-KLM. De penetratie van Qantas op het vasteland van Europa is nu zeer gering'', aldus Harbison. ,,Een code share-overeenkomst met Air France-KLM zou kunnen opereren naast de One World-samenwerking met British Airways. Voor bestemmingen buiten Groot-Brittannië is die voor Qantas niet effectief. Zulke code share-arrangementen met maatschappijen op het Europese vasteland kunnen op termijn uitgroeien tot uitwisselen van financiële belangen. Ik zou het logisch vinden als Qantas dat met Air France-KLM zou doen.''

Harbison is optimistisch over de overlevingskansen van het kleine Air New Zealand, dat twee jaar geleden nog claimde zonder het deelbelang van Qantas ten dode te zijn opgeschreven. ,,Air New Zealand heeft een grote efficiëntieslag gemaakt op de winstgevende binnenlandse Nieuw-Zeelandse markt. Het bedrijf kan, in samenwerking met het Amerikaanse United Airlines, goed concurreren op de routes tussen Australië en Nieuw Zeeland en de westkust van de Verenigde Staten. Het ligt ook voor de hand dat Air New Zealand de rol van haar no frills-dochter Freedom Air op toeristische routes in het zuidelijke Stille Oceaangebied gaat uitbreiden.''

Harbison sluit zelfs niet uit dat Air New Zealand zich opnieuw op de binnenlandse Australische markt gaat bewegen. Het luchtvaartverdrag tussen Australië en Nieuw Zeeland staat dat toe. ,,Qantas overheerst nu in Australië. De buitenlandse maatschappijen staan te popelen om een andere partner in de arm te nemen voor het voor- en natransport naar Sydney en Melbourne. Daar kan een rol voor Air New Zealand zijn weggelegd'', aldus Harbison.

    • Hans van Kregten