Verdeling kunstsubsidies

Film

Het kabinet neemt definitief afscheid van elke vorm van fiscaal voordeel voor de Nederlandse speelfilm. Dat blijkt uit een brief over het filmstimuleringsbeleid die staatssecretaris Van der Laan van Cultuur vandaag aan de Tweede Kamer heeft gestuurd.

De staatssecretaris schrijft bovendien dat zij niet van plan is de subsidie voor de Nederlandse speelfilm te verhogen ter compensatie van de vermindering van middelen. Met de fiscale voordelen schrapt zij ook de regeling voor publieksfilms, waarmee het Fonds voor de Nederlandse Film ruim 7 miljoen euro kon besteden aan speelfilms met een groot marktpotentieel.

De enige handreikingen aan de filmsector zijn een verhoging van het budget van het Filmfonds met 700.000 euro en de belofte dat er onderzoek komt naar een garantiefonds voor investeerders. Voor dit fonds stelt de staatssecretaris vooralsnog geen geld beschikbaar.

Zij streeft naar ,,aspecten van marktwerking'' bij de productie van speelfilms. Dat was ook de gedachte achter het stimuleringsbeleid van de afgelopen vijf jaar.

Van der Laan vestigt haar hoop op een garantiefonds, onder te brengen bij Fine, een door Economische Zaken in het leven geroepen bv die als makelaar moest fungeren tussen filmsector, banken en private investeerders. Fine heeft veel cv-films helpen opzetten. In een eerste reactie zegt interim-directeur H. Klaassen van Fine dat het aantrekken van privé-investeerders zonder fiscaal voordeel ,,vrijwel ondoenlijk'' is.

Bij de toekenning en afwijzing van de gevraagde subsidiebedragen heeft de staatssecretaris zich verder in grote lijnen laten leiden door de adviezen van de Raad voor Cultuur. Het Filmmuseum moet bijna 450.000 euro inleveren. Instellingen en initiatieven als Docuzone en het Nederlands Instituut voor Filmeducatie, die negatief werden beoordeeld, krijgen nu uitstel van een definitief oordeel. Een nieuw distributiestelsel van artistieke films wijst ze voorlopig af. Alleen voor de betere jeugdfilms gaat gelden dat die voortaan subsidie per film krijgt.

Staatssecretaris M. van der Laan heeft ernstige kritiek op de bezuinigingen die de Raad voor Cultuur voorstelde voor de muzieksector en zwakt die af. De geadviseerde kaasschaaf van 4,3 procent op de subsidie voor de orkesten, de grote operagezelschappen en het Nederlands Kamerkoor wordt verminderd tot 3 procent. De geadviseerde bezuiniging stond haaks op de lof voor de orkesten in het advies.

De korting van 4,3 procent zou ,,onaanvaardbare bedrijfsrisico's opleveren, te grote consequenties hebben voor het huidige kwaliteitsniveau en ambities frustreren.'' Het cultuurbudget, waarop het kabinet 19 miljoen euro wil bezuinigen, laat volgens de staatssecretaris echter geen ruimte de korting geheel achterwege te laten. Orkesten en opera's moeten desondanks hun werk op de oude voet voortzetten en een gevarieerd repertoire bieden.

Ook de door de Raad geadviseerde nieuwe discussie over het orkestenbestel wijst de staatssecretaris af. Die heeft al in het verleden plaatsgevonden en geleid tot ingrijpende aanpassingen. Wel zal er over het orkestenbestel worden gediscussieerd bij de evaluatie van het systeem van de cultuurnota's.

Bij de toekenning van de overige subsidies volgt de staatssecretaris goeddeels de adviezen van de Raad voor Cultuur. Die hebben voor een aantal kleinere instellingen grote gevolgen. Het Schönberg Ensemble van Reinbert de Leeuw krijgt 144.056 euro minder. Het Schönberg Kwartet wordt met 58.258 euro gekort. Het door de Raad geprezen Mondriaan Kwartet, dat pas de persprijs van het festival van Edinburgh werd toegekend, moet 56.573 euro inleveren. Ook het ASKO Ensemble, het Amsterdam Baroque Orchestra en het Willem Breuker Kollektief moeten inleveren.

Andere instellingen krijgen conform het advies meer subsidie, zoals het Nieuw Ensemble, het Nederlands Blazers Ensemble, de Nederlandse Bachvereniging en het Doelen Ensemble. Het Holland Festival krijgt de geadviseerde verhoging van acht ton.

Meer subsidie is beschikbaar voor het popfestival Noorderslag (28.857 euro) en de Amsterdamse popzaal Paradiso (70.000 euro), Ook een aantal jazzorganisaties krijgt meer.

Letteren

Het kabinet volgt in ongeveer de helft van de toekenningen het advies van de Raad voor Cultuur. In een aantal van de uitzonderlijke gevallen dat de Raad meer subsidie toekende dan in 2002, doet het kabinet hetzelfde. Het Haagse internationaal literatuurfestival Winternachten krijgt in navolging van het advies van de Raad, ruim 66.000 euro meer dan in 2002. `Bulkboeks Dag van de Literatuur' krijgt zelfs meer geld en gaat 62.000 euro ontvangen. Van der Laan houdt zich hiermee aan haar voornemen om prioriteit te geven aan leesbevordering. Ook Doe maar Dicht Maar en School der Poëzie profiteren hier van.

Van de achttien instellingen die geen subsidie krijgen, volgt zij in bijna alle gevallen het advies van de Raad. Het Multatuli Genootschap is de enige instelling die voorheen wel geld kreeg en nu zijn bijdrage verliest. De Raad reserveerde 50.000 euro voor nieuwkomer Poetry International Web. Dit bedrag hevelt Van der Laan over naar Poetry International. ,,Voortgezette financiering vanuit EU-gelden ligt meer voor de hand.''

Theater

In de sector Podiumkunsten wijkt de staatssecretaris slechts in enkele gevallen af van de adviezen. Ze prijst initiatieven als het Oerol Festival en de Boulevard in Den Bosch als ,,laagdrempelige podia waar nationale en internationale theater- en danstalenten zich kunnen laten zien''. De geadviseerde kaasschaaf is voor wat bedreft toneel en theater niet overgenomen. Opmerkelijk zijn de verhogingen in de Cultuurnota voor het gezelschap Het Toneel Speelt in Amsterdam en het Oerol Theaterfestival op Terschelling. Nieuw in de cultuurnota zijn het Zeeland Nazomer Festival en de Peer Group van Sjoerd Wagenaar uit Drenthe.

Het Toneel Speelt, dat zich toelegt op nieuw Nederlands repertoire, ontving een advies van de Raad voor 300.000 euro en ontvangt nu 600.000 euro.

Artistiek leider Joop Mulder van het Oerol Festival ziet zijn festival met een ton verhoogd, van 228.000 euro naar 328.00 euro. Mulder: ,,Deze beslissing is erg moedig in een tijd waarin zoveel wordt bezuinigd op de kunsten.''

Het Zeeland Nazomer Festival ontvangt 275.000 euro. Volgens directeur Ruud van Meijel is dat ,,25 procent te weinig om het artistieke niveau te handhaven''. Het festival is geprezen vanwege de `nieuwe theaterproducties op locatie'. Bovendien roemen zowel de Raad als de staatssecretaris het belang voor de regio en de samenwerking met Vlaanderen.

Van der Laan is niet afgeweken van het opvallend kritische oordeel van de Raad voor Cultuur over Toneelgroep Amsterdam en Het Nationale Toneel uit Den Haag. Die gezelschappen moeten een beleidsplan opstellen om het artistieke belang te onderstrepen.

Beeldende kunst

Voor de beeldende kunst neemt Van der Laan het gros van de adviezen van de Raad over. De algemene korting van 2,5% op de subsidies van alle musea gaat door. De voormalige Rijksmusea, waarvan een groot deel in financiële problemen verkeert, maakten in hun subsidie-aanvragen voor het eerst onderscheid tussen beheers- en overige kosten. Dat heeft niet geleid tot een systeem van gescheiden bekostiging; OCW verklaart samen met de musea nog ,,te werken'' aan een nieuw systeem.

Het Bijbels Museum verliest zijn subsidie van ruim twee euroton. Het Rembrandthuis krijgt niets meer, met als motivatie dat het museum ,,geen voorbeeldfunctie'' vervult.

De Stichting Restauratie Atelier Limburg (SRAL) krijgt alleen nog subsidie voor de lichting studenten die in september 2004 met de opleiding begint. Ook de werkplaatsen zijn slachtoffer van de bezuinigingen: De Ateliers verliest zijn totale subsidie van bijna negen euroton, de Rijksakademie en de Jan van Eijck Academie worden beide met tien procent gekort.

Het World Wide Video Festival verliest zijn subsidie. Kunstenaarsinitiatief MAMA verliest zijn subsidie van 95.325 euro. Van twee instellingen die aan e-cultuur doen, De Waag en V2, wordt de subsidie met ruim twee euroton verhoogd tot respectievelijk ruim 710 en 874 euroton. De architectuur krijgt nog 320.000 euro minder dan de geadviseerde 650.000 euro. De Internationale Architectuurbiënnale, dat een miljoen euro vroeg, ziet zijn subsidie van zeven euroton geheel verdwijnen.