Kabinet: ingrepen brengen nieuw vertrouwen

De hervormingen van het kabinet leiden volgend jaar tot ,,hernieuwd vertrouwen en nieuw perspectief''. Daarbij komt steun van ,,het beginnende herstel van onze economie''.

Dit staat in de troonrede die koningin Beatrix aan het begin van de middag heeft uitgesproken in de Ridderzaal. Het kabinet maakt in de troonrede duidelijk dat het ondanks groeiend maatschappelijk verzet doorgaat op de vorig jaar ingeslagen weg van ,,structurele hervorming'' en bevordering van eigen initiatief van burgers. ,,Herstel van vertrouwen in de economie vergt ook het komend jaar van allen een bijdrage'', zo staat in de troonrede, die opent met de zin: ,,Vertrouwen geeft een samenleving veerkracht en daadkracht.''

De hervormingsplannen van het kabinet zijn dit jaar in brede kring kritisch ontvangen. Alleen de coalitiepartijen CDA, VVD en D66 steunen het beleid op hoofdlijnen. Tegelijk willen deze partijen afzien van belangrijke bezuinigingen op het hoger onderwijs. Werkgevers, werknemersorganisaties, maatschappelijke instellingen, adviescolleges en oppositiepartijen ter linker- en rechterzijde in de Kamer wijzen het beleid af. Zij bekritiseren vooral de relatief grote bezuinigingen die lagere inkomensgroepen treffen en de geringe stimulering van de economie.

De Raad van State heeft, anders dan de oppositie, juist kritiek op de kabinetsplannen omdat de hervormingen niet ver genoeg gaan, zo blijkt uit het advies over de miljoenennota dat vanmiddag openbaar zou worden. Volgens de Raad is het twijfelachtig of het kabinet zijn eigen doelen haalt. Zo zou in 2005 vijf miljard euro extra aan bezuinigingen nodig zijn om op termijn weer begrotingsevenwicht te bereiken, in plaats van 2,5 miljard zoals het kabinet van plan is.

Verder adviseert de Raad van State het kabinet een discussie te beginnen over afschaffing van het minimumloon. Hij bekritiseert het kabinet omdat het een discussie over hervorming van de hypotheekrente-aftrek vermijdt, terwijl de argumenten daarvoor toenemen. De oppositiepartijen willen dit debat beginnen.

Het kabinet onderstreept in de troonrede het belang van een sterke economie voor de werkgelegenheid en de welvaart. De regering acht ,,matiging van loonkosten, het vergroten van arbeidsparticipatie en stimulering van productiviteit geboden''.

Met deze hoofdlijnen zijn de coalitiefracties CDA, VVD en D66 het eens. Zij hebben de afgelopen dagen al afspraken gemaakt over aanpassingen. Het CDA wil onder meer versoepeling van de overgangsregeling voor de afschaffing van prepensioen en VUT. Werknemers moeten vanaf 55-jarige leeftijd hun rechten behouden, in plaats van vanaf 57 jaar, zoals het kabinet voorstelt. D66 noemt de bezuinigingen op onderwijs ,,niet acceptabel''. De VVD vindt het afschaffen van het `grijze kenteken' voor bestel- en vrachtauto's ,,onaanvaardbaar'', gezien de gevolgen voor ondernemers.

De kleine christelijke partijen hebben scherpe kritiek op de tekst van de troonrede. De SGP noemt de rede ,,inspiratieloos''. Volgens ChristenUnie-voorman straalt het kabinet uit ,,dat het de samenleving niet nodig heeft''.

De koopkracht gaat volgend jaar voor alle inkomensgroepen omlaag. De regering wil ,,de meest kwetsbare groepen in de samenleving zoveel mogelijk ontzien''.