Het beeld

`It's the economy, stupid!' was de leus die Bill Clinton in 1992 tot president hielp kiezen. Dom zou het zijn om te denken dat de Nederlandse bevolking sinds Pim Fortuyn overwegend naar rechts helt. De Politieke Barometer van Nova/Den Haag Vandaag gaf vrijdag al 75 zetels aan de partijen van de drie fractieleiders Bos, Marijnissen en Halsema, die gisteren met vakbondsleiders De Waal en Terpstra een polonaise uitvoerden op de Coolsingel. Als je er de vier zetels van hun traditionele partner D66 en de vijf van de ChristenUnie bij optelt, dan zou er een linkse meerderheid zijn van een omvang die in de tijd van Den Uyl of Kok nooit bestaan heeft.

Toch domineerde tot gisteren het beeld in de media dat de vakbonden niet in staat zouden zijn tot een effectieve oppositie tegen het kabinet-Balkenende. Zondag meldde Netwerk nog dat volgens 85 procent van de middeninkomens de regering niets geeft om hun problemen. Dezelfde rubriek wilde gisteren in een eerder samengestelde reportage aantonen hoe verouderd de vakbonden zijn. Dat doe je zo: de bijna 80-jarige oud-FNV-voorman Herman Bode werd gefilmd terwijl hij een sleutel stak in de deur van zijn schuurtje. Bevend haalde de vermoedelijke Parkinsonpatiënt knipsels te voorschijn over zijn finest hour in 1980: `Willen we naar de Dam, dan gaan we naar de Dam!' Nu nog een filmpje erachteraan, waarin twee jonge employés van een reclamebureau constateren dat het product `vakbond' niet meer te verkopen valt, en Netwerk heeft het onderwerp weer afgehandeld.

RTL Nieuws moest in de loop van de avond zijn benadering bijstellen. In het bulletin van half acht werd in een badinerend commentaar verslag gedaan van de eeuwige actiebereidheid van de vakbonden. Het late nieuwsbulletin begeleidde iets andere beelden met een neutraler commentaar en maakte vooral melding van de onverwacht hoge opkomst van enkele tienduizenden demonstranten.

In Duitsland leidt een kiezersopstand al tot de groei van extreme partijen. Na de verkiezingsoverwinning van de NPD in Saksen liepen de andere politici boos van tafel toen leider Holger Apfel aan het woord kwam. Zo grijs heeft Paars het nooit gemaakt.

Iemand zal toch moeten trachten de kiezers te overtuigen dat het anders moet in Europa, willen we de concurrentie met de rest van de wereld nog een beetje volhouden. Zo iemand moet dan ook een antwoord formuleren op de dagelijkse onthullingen over zelfverrijking aan de top van bedrijven en ministeries, in topsport en media. Bespotten van de vakbonden als slechts op eigenbelang gerichte bejaardenorganisaties lijkt dan niet de beste tactiek.

In B&W deed Kamerlid Lousewies van der Laan van regeringspartij D66 een dappere poging tot zo'n dialoog. Haar verhaal was net niet sterk genoeg. Het wachten is op leiders die de confrontatie wel aankunnen, zonder zichzelf in de voet te schieten. Trouwens, hoe lang kan een staatshoofd genoegen nemen met een vice-premier, voordat het een regeringsleider ad interim aanwijst, ook om nog een paar maanden de EU voor te zitten? Premier Donner a.i.

    • Hans Beerekamp