EU mag geen panacee zijn voor Turkse problemen 1

Siep Stuurman heeft twee maanden les gegeven aan een universiteit in Turkije en pleit nu voor toetreding van Turkije tot de EU met de veelbetekenende zin: ,,Een toekomstig democratisch Turkije, zou, als lid van de EU, de wereld kunnen laten zien dat islam en democratie wel degelijk kunnen samengaan'' (Opiniepagina, 13 september). Dit betekent dat Turkije op het ogenblik geen democratie is, dat islam en democratie nog nergens samengaan, en dat Turkije de EU nodig heeft om deze beide processen door te maken.

Bij het artikel van Stuurman kunnen drie kanttekeningen worden gemaakt.

Ten eerste: het lidmaatschap van de EU is niet bedoeld als therapeuticum voor een democratisch tekort en voor de intolerante trekken van de islam. Bij de door Kemal Atatürk van bovenaf opgelegde secularisering zou in het geval van Turkije een van buiten opgelegde democratisering bijkomen. Dit lijkt het recept te zijn voor een ramp.

Vervolgens: de EU heeft – als voorbeeld van een welvarende vrije samenleving en door haar handelsmacht – invloed op processen en regelgeving in de wereld om ons heen, naar het schijnt zelfs tot diep in Afrika, en op landen die geen enkele kans maken om lid te worden van de EU. Een lidmaatschap van de EU is dus geen noodzakelijke voorwaarde voor een keer tenv goede. Wellicht is het natuurlijker, want vrijwilliger, om verandering tot stand te brengen zonder de deadlines en pakketten met opgelegde regels vanuit Brussel.

Ten slotte: met de komst van Turkije in de EU wordt een groot en machtig land binnengehaald, zeker als er een flinke economische inhaalgroei plaatsvindt en het zich bovendien als een economische macht kan gaan manifesteren. Het heeft evenveel inwoners als Duitsland en zal navenante invloed, zo niet opeisen, dan wel toebedeeld krijgen, onder meer in het Europees Parlement. In de Raad van Ministers wordt in veel gevallen met een gekwalificeerde meerderheid gestemd. De omvang van Turkije is dan een belangrijke factor. De EU heeft niet alleen invloed op Turkije, maar Turkije krijgt ook grote invloed op de EU.

    • A. Hoogendoorn Lochem