De vergeten overheidsinflatie

Prinsjesdag vandaag, en het zal de eerstkomende tijd in Den Haag maar over één ding gaan: voorgestelde bezuinigingen en de protesten van degenen op wie bezuinigd wordt.

Maar bezuinigen op uitgaven is voor de overheid slechts één van de twee manieren om het begrotingssaldo te verbeteren. De andere is het verhogen van de inkomsten. Ook daar zijn getroffen groepen aan te wijzen, maar het effect is over het algemeen generieker: iedereen betaalt ongemerkt steeds een beetje meer voor alles wat de overheid biedt. Van zaken als het aanvragen van een paspoort of rijbewijs tot gemeentelijke heffingen.

Hoe zit het met het inkomstenverhogende beleid onder Balkenende II? Dat is redelijk te benaderen. Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) publiceert elke maand de stand van de prijsindex voor de gezinsconsumptie. Door die stijging van die index te vergelijken met de stand van een jaar daarvoor, stelt het bureau de inflatie vast.

Het jongste inflatiecijfer kwam over augustus uit op 1,1 procent. Maar er is ook een `afgeleide index', waar overheidsdiensten en consumptiegebonden belastingen van zijn uitgezonderd. Die afgeleide index kwam over augustus uit op een stijging van maar 0,6 procent op jaarbasis. Zonder Haagse invloeden is de inflatie dus vrijwel non-existent.

Dat het gewone inflatiecijfer hoger uitkwam wijst op een kennelijk forse prijsstijging van overheidsdiensten en belastingen op consumptie. Dat is inderdaad het geval. De `overheidsinflatie' – de prijsstijging van overheidsdiensten en belastingen – kwam in augustus uit op maar liefst 5,5 procent. De stijging van de `overheidsinflatie' boven de `marktinflatie' is extreem, vindt al plaats sinds eind 2002 en heeft nu een voorlopige piek bereikt.

Nu is het beter dat de overheid, als het dan toch moet, een periode van lage inflatie gebruikt om zijn prijzen op te voeren. Voor volgend jaar schat het kabinet de totale inflatie, net als in 2004, op een schamele 1 procent. Beter op zo'n moment de overheidsprijzen verhoogd, dan wanneer een toch al hoge inflatie door de staat verder wordt aangejaagd.

Maar het gaat intussen wel hard. Kijk naar wat het CBS `sociale bescherming' noemt, zoals thuiszorg en kinderopvang. Dat hoort niet bij de overheidsdiensten, maar wordt door veel mensen wel geassocieerd met de verzorgingsstaat. `Sociale bescherming' kende in augustus een prijsstijging op jaarbasis van maar liefst 10,5 procent.

De moraal: inflatie staat volgens de overlevering bekend als een `geniepige vorm van belastingheffing'.

Vandaag is de belastingheffing zelf een vorm van inflatie geworden.