Rhinoceros aan de ketting

In Geuzenveld zette de Animaris Rhinoceros Transport zaterdag zijn eerste passen. Als het aan zijn schepper ligt, kunstenaar Theo Jansen, rent het toendra- voertuig eenmaal per jaar door de straten van de tuinstad.

Het was een historische gebeurtenis, zaterdag in de Amsterdamse westelijke tuinstad Geuzenveld. Althans, volgens Theo Jansen. De kunstenaar was dan ook verbaasd dat er niet meer `mensen van de pers' waren afgekomen op de eerste looptocht van zijn Animaris Rhinoceros Transport.

,,Vijftienduizend jaar geleden waren mensen op de Veluwe bezig met het verslepen van grote stenen'', legde Jansen uit in zijn toespraak die voorafging aan de eerste tocht van de Rhinoceros in Geuzenveld. ,,Daar legden ze toen boomstammen onder, zodat ze de steen konden rollen. Tienduizend jaar geleden werd het wiel uitgevonden. Een geweldige uitvinding: een wiel is een automatische boomstammeenemer. Nu maken we met de Rhinoceros een volgende historische stap. Zoals u straks zult zien, worden de wielen aan de poten van de Rhinoceros opgetild en slaan ze stukjes over. Hierdoor kan een grote massa met een groot gewicht gemakkelijk in gang gezet worden.''

Nog minder dan de pers waren de Geuzenveldse jongeren doordrongen van het historische belang van de Animaris Rhinoceros Transport. Zij zouden het ding in gang zetten, maar tegen het einde van zijn toespraak vroeg Jansen zich bezorgd af of ze wel op tijd wakker zouden worden. Toen de aanwezigen niet veel later naar buiten gingen, waren de jongeren nergens te bekennen. Op de Albardakade stond de Rhinoceros alleen te wachten.

Voor de wethouder Welzijn, Onderwijs en Sport van het stadsdeel Geuzenveld-Slotermeer, Anton Ederveen, zat er toen niets anders op dan samen met een andere aanwezige de Rhinoceros in beweging te zetten. Even moesten ze zich, als Wolgaslepers, ver vooroverbuigen om het ding in gang te zetten. Maar toen het eenmaal van zijn plaats was gekomen, leek het bijna vanzelf te bewegen.

Twaalf poten met wielen heeft de Rhinoceros. Tijdens het voortbewegen raken ze de grond, rollen een klein stukje verder en gaan dan weer parmantig omhoog. Vier meter hoog en vijf meter breed is de Rhinoceros. Hij is gemaakt van stalen buizen waartussen gaas is gespannen dat is bedekt met beige polyester. De Rhinoceros weegt 2.800 kilo, het gewicht van twee flinke auto's. Maar, zegt Theo Jansen, het kost veel minder kracht om de Rhinoceros te laten lopen dan een auto te laten rijden.

Theo Jansen werd bekend met strandbeesten als Animaris Geneticus en de Animaris Ondaris, grote constructies van elektriciteitsbuizen die door de wind tot leven worden gewekt en zich dan vanzelf met tientallen poten wonderlijk voortbewegen. De Animaris Rhinoceros Transport is geen strandbeest, legt Jansen uit. ,,Het is een voertuig. Zoals een vogel een vliegtuig werd en een paard met wagen een auto, zo is de Rhinoceros een strandbeest dat voertuig is geworden.''

De Animaris Rhinoceros Transport is bedoeld als transportmiddel op de toendra's. Jansen wilde het voertuig twee keer zo groot maken, met diverse binnenruimtes waarin je comfortabel kunt wachten op de wind die het zal voortbewegen. Maar omdat het budget ontoereikend was, heeft de kunstenaar voor Geuzenveld een kleinere versie gemaakt.

Nadat wethouder Ederveen de Animaris Rhinoceros Transport een meter of vijftig heeft voortgetrokken, mag hij plaatsnemen in de enige binnenruimte die het voertuig nu bevat. Als een boordschutter in een oude bommenwerper ligt hij in de Rhinoceros en wordt hij voortgesleept door twee jongeren die alsnog zijn komen opdagen. ,,Nu ben ik een echte bestuurder'', roept hij.

Uiteindelijk zal de Animaris Rhinoceros Transport in de Albardagracht worden geplaatst, bij de appartementengebouwen die de laatste jaren in het kader van de stedelijke vernieuwing in Geuzenveld zijn gebouwd. Bewegingloos boven het water een wezensvreemde plek voor een toendravoertuig. Maar als het aan Theo Jansen ligt, komt de Animaris Rhinoceros Transport eenmaal per jaar aan wal. Elk jaar moet hij worden losgelaten in Geuzenveld, vindt Jansen. ,,Zoals Pamplona zijn stieren heeft, moet Geuzenveld zijn Rhinoceros krijgen.''

Op www.strandbeest.com is een video te zien waarop Animaris Rhinoceros loopt.