PVDA-LEIDER WOUTER BOS LEERT VAN ZIJN FOUTEN BINNEN ZEKERE GRENZEN, VEEL NEDERLANDERS OP HOGE EU-POSTEN na moeilijk schaakspel

Staande op een zeepkist presenteert oppositieleider Wouter Bos de `Beterbegroting' (PvdA-taal voor `tegenbegroting') aan de burgerij, zoals die voorbij schuifelt op een drukke winkel-zaterdagmiddag op de hoek van de Java- en de Sumatrastraat in Amsterdam-Oost. Ja, de PvdA heeft geleerd van de gang van zaken vorig jaar, wil Bos na enig aandringen wel toegeven. Dit jaar is de tegenbegroting van de PvdA, ruim op tijd voor de Algemene Politiek Beschouwingen – zodat de hoon van de regeringspartijen die Bos vorig jaar trof toen hij wat dit betreft met lege handen in de Tweede kamer stond, hem niet gauw opnieuw zal treffen.

En bovendien gaat de PvdA – met Wouter Bos voorop – dit jaar ook demonstreren tegen het regeringsbeleid, op 2 oktober op het Museumplein in Amsterdam, onder leiding van de vakcentrales. Geen PvdA-bijeenkomst of partijpublicatie dezer dagen, of de leden worden aangespoord vooral massaal op te komen.

Ook dat is een groot verschil met vorig jaar, toen de PvdA zuinigjes alleen partijvoorzitter Ruud Koole afvaardigde naar de grote demonstratie tegen het kabinetsbeleid die toen op de Dam plaats vond, en die georganiseerd was door het Platform `Keer het Tij'.

Van dit platform maakt de PvdA weliswaar organisatorisch deel uit, maar de partijleiding houdt niet zo van Keer het Tij, misschien omdat de Socialistische Partij (SP) er zoveel invloed in heeft.

Ook dit jaar gaat trouwens aan het door de vertrouwde vakcentrales georganiseerde gebeuren op het Museumplein een meeting van Keer het Tij op de Dam vooraf, waarvan de deelnemers zich vervolgens in optocht naar het Museumplein zullen bewegen.

Ahmed Aboutaleb, PvdA-wethouder in Amsterdam (wiens voornaam door Bos overigens als Amed wordt uitgesproken) is in ieder geval tevreden dat er door zijn partij dit jaar wél gedemonstreerd wordt. ,,We waren in de partij het demonstreren een beetje verleerd de laatste jaren'', vindt hij. ,,Het is toch een van de manieren waarop de arbeidersbeweging de mensen bereikt'', zegt Aboutaleb.

Op straat onderhoudt Wouter Bos zich op ongedwongen wijze met passanten, waaronder een naamgenoot die naar eigen zeggen al zeventien jaar volledig afgekeurd in de WAO zit, en nu vreest door het beleid van het kabinet Balkenende II deels weer goedgekeurd zullen worden – met de plicht tot solliciteren vandien. De passerende Bos laat weten daar zeer verontwaardigd over te zijn, temeer daar zijn leverkwaal de laatste tijd alleen maar erger is geworden. Waarop de andere Bos antwoordt dat ook de PvdA voorstander is van een ander beleid inzake de WAO, maar tevens vindt dat mensen zoals Bos – die al zó lang buiten het arbeidsproces staat – misschien met rust gelaten moeten worden.

Dan vervoegt zich een zienderogen geagiteerder wordende jongeman bij de partijleider, die op hoge toon eist ,,nog deze week nu eindelijk eens de zaken te willen doorspreken'' – een suggestie die Bos verre van zich houdt.

Het blijkt te gaan om de voorzitter van Keer het Tij, René Danen, die er van uit gaat dat Bos op de Dam een toespraak houdt. Maar deze heeft daar duidelijk niet zo'n zin in. Een aanwezige partijvoorlichter, menend dat hier iets niet goed gaat, probeert eerst met zachte drang de toevallig bij dit gesprek aanwezige journalisten weg te duwen. Wanneer dat niet is gelukt, dirigeert hij Bos en Danen weg van de journalisten. Maar het is te laat. De vreselijke waarheid is aan het licht getreden: de hervonden demonstratielust van de PvdA kent ook grenzen.

Heel anders stonden de gezichten afgelopen vrijdag op de Permanente Vertegenwoordiging van Nederland in Brussel. Iedereen was blij en opgelucht: weer een belangrijke post binnen. De Nederlander Alexander Italianer was benoemd tot plaatsvervangend kabinetschef van voorzitter José Manuel Barroso van de Europese Commissie. Bingo!

De kabinetten van de leden van de Europese Commissie zijn de meld- en regelkamers van de dagelijks bestuurders van de Unie. Daarin komen alle activiteiten van een commissaris samen. Wie daar zit weet nagenoeg alles. En kennis is in Brussel nu eenmaal een groot goed. Vandaar dat de EU-lidstaten er belang bij hebben zoveel mogelijk van hun landgenoten in de 25 kabinetten onder te brengen.

Daarin is Nederland tot nu toe redelijk geslaagd. Ben Smulders die nu nog in het kabinet van commissievoorzitter Prodi zit, wordt kabinetschef van Neelie Kroes op de portefeuille mededinging. Joost Korte, blijft kabinetschef van de Poolse commissaris Hübner die zich met regionaal beleid gaat bezighouden. Pim van Ballekom uit het kabinet van Bolkestein wordt plaatsvervangend kabinetschef bij de Letse commissaris Udre (belasting en douanezaken) en Derk-Jan Eppink uit datzelfde kabinet is ondergebracht bij de Est Siim Kallas die zich als vice-voorzitter van de Commissie speciaal gaat toeleggen op fraudebestrijding.

Het voordragen van mensen voor de kabinetten is een ingewikkeld schaakspel, omdat met diverse regels rekening moet worden gehouden. Zo moet een commissaris ervoor zorgen dat zijn uit zes à zeven leden bestaande kabinet minstens drie nationaliteiten telt.

De chef van het kabinet en de plaatsvervanger mogen weer niet dezelfde nationaliteit hebben. De helft van het kabinet dient te bestaan uit ambtenaren van de Europese Commissie; de andere helft kan van buiten komen.

En dan is er nog de man-vrouw verhouding in de kabinetten. Strikte aantallen zijn niet afgesproken, maar er dient wel rekening mee te worden gehouden. Nederland hielp Commissievoorzitter Barroso met de voordracht van Neelie Kroes deze gender balance in zijn eigen commissie te krijgen.

Maar daarmee waren de emancipatoire inspanningen wel weer uitgeput. De kabinetten worden als het om het Nederlandse aandeel gaat louter `bemand'.

Omdat door de ziekte van premier Balkenende de Tweede Kamer de Algemene Politieke Beschouwingen voor onbepaalde tijd heeft uitgesteld, vergadert de Kamer deze week over `gewone' dingen als belastingwetgeving en omroepbestel. Over een nieuwe datum voor de politieke beschouwing was vanmiddag nog geen besluit gevallen.