Moderne technologie

,,Ik wil werken met musici die open staan voor onverwachte dingen. Zodra een muzikant in de comfort-zone komt, dan wordt het gevaarlijk want dan is de kans groot dat 'ie in slaap valt. Dat geldt voor anderen en zeker voor mijzelf. Als het artistiek proces precies verloopt als van tevoren gepland, vind ik het niet meer interessant.''

Bassist Eric van der Westen (Zierikzee, 1963) experimenteerde met diverse soorten rockmuziek vóór hij gegrepen werd door de jazz. Charles Mingus eerde hij in '99 met het project Me, myself and I, uitgebracht op zijn eigen label EWM. In datzelfde jaar verscheen Song for Nomsa, een duo met de Zuid-Afrikaanse troubadour Louis Mhlanga, waarvan er 70.000 werden verkocht. Met zijn akoestische jazzformatie Quadrant maakte hij de platen Diepkloof, Naala en Rush Hour. Daarnaast leidt hij de groep E-Quad, die acid, trip-hop, world beat plus nog zo wat tot een dansbaar geheel verwerkt. In deze groep werkt hij samen met beeldend kunstenaar Olivier Nijs. De laatste speelt als `sound designer' een belangrijke rol in Van der Westens Quadrant Extented, een 12-mans formatie die werd geformeerd voor Jazz International Rotterdam waar Van der Westen dit jaar de artistieke leiding heeft.

,,Waar ik mee werk de laatste paar jaar zijn computerprogrammas waarmee je muziek real-time kunt morfen. Morfen is het direct modificeren van geluid. Iemand staat voor de microfoon een solo te spelen, die wordt op het podium opgenomen en door de sound designer ter plekke bewerkt. Hij past er allerlei effecten op toe, vertraagt of versnelt, maakt loops, en nog veel meer. Hij werkt dus niet met notenbalken en akkoorden maar is uitsluitend bezig met het klankbeeld.

,,Het resultaat is dat die solist terwijl hij doorgaat, wordt geconfronteerd met een veranderde versie van wat hij kort daarvoor heeft gespeeld en zelf misschien al vergeten is. Een vervreemdende ervaring waar hij als improvisator onherroepelijk op gaat reageren. Want hij hoort wat hij nog nooit gehoord heeft: namelijk zichzelf in een bewerkte versie.

,,Het grootste probleem is dat de mogelijkheden zo gigantisch zijn. Olivier Nijs en beatmaster Hans vormen eigenlijk een soort tweede orkest. Gelukkig zijn het naast vakmensen op hun eigen terrein ook luisteraars met open oren. Ze voelen goed aan wat de `echte' musici doen en willen, en dat is ook nodig, anders raken die hopeloos gefrustreerd.

,,Dat wil zeker niet zeggen dat ik tegen elke vorm van frictie ben. Ik wil mijn musici juist dwingen op een andere manier dan ze gewend zijn met hun materiaal om te gaan. En achteraf zijn ze vaak verbaasd en verheugd over wat er allemaal kan. Heel begrijpelijk want Olivier is niet iemand die een feestje opleukt met dansbare, elektronische deuntjes maar een serieuze kunstenaar die gedreven bezig is met geluid.

,,Helemaal nieuw is het natuurlijk niet, iedereen kent de galm op een solo waardoor iemand anders klinkt dan wanneer je ernaast staat. Wat wij doen gaat verder, maar iedere opname-technicus of producer manipuleert het geluid. Bij negentig procent van de cd's hoor ik direct of ze in Amerika of Europa zijn opgenomen.

,,Producer Teo Macero manipuleerde de muziek van Miles Davis destijds heel ingrijpend achteraf. Jazzfans spraken er schande van maar Davis zelf vond het te gek. Wij manipuleren het geluid ter plekke. Mensen die mij kennen van mijn oude Quadrant-cd's zullen mogelijk verbaasd staan. Misschien helpt het als ze bedenken dat de dubbeltonen van John Coltrane die anno 1960 helemaal niet konden momenteel in het boekje staan van elke saxofoonstudent. En als ze vrezen voor veel herrie: we klinken als een heel gewoon jazz-ensemble plus twee exta instrumentalisten.

Jazz International Rotterdam met Eric van der Westen in Quadrant Extended en in duo met Louis Mhlanga plus het Zapp strijkkwartet. Verder o.a.. Rabih Abou-Khalil, Simon Nabatov, Gianluigi Trovesi en Philip Catherine. 24 t/m 26/9 Doelen Rotterdam. www. jazzinternational.nl