Iraanse korte rokjes op internet

Veel Iraniërs grijpen op internet de vrijheid die zij op straat niet hebben. Maar conservatieven binnen het regime zijn in het tegenoffensief.

,,Laat me mezelf zijn'', vraagt de Iraniër Mohammad Ali Abtahi (46) op zijn persoonlijke website. Hij schrijft over zijn gewicht, vrouwenondergoed in de etalages en de arrestatie van de vader van een naar Nederland gevluchte webdagboekschrijver. Er zijn tienduizenden Iraniërs die hun gedachten op het internet zetten, alleen zijn die niet vice-president van de islamitische republiek Iran, zoals Abtahi.

Abtahi's website, `webnevest' (webschrijver), is nog in de lucht, maar tienduizenden andere internetpagina's zijn de afgelopen maanden in Iran geblokkeerd. De censuur treft porno, maar ook politiek. Sinds de conservatieven het Iraanse parlement dit jaar weer in handen hebben gekregen, wordt de vrijheid weer beperkt. De internetters geven zich echter niet makkelijk gewonnen. Door alternatieve adressen aan te maken proberen zij de censuur te omzeilen.

Conservatieven binnen het Iraanse systeem zijn nu overgegaan op zwaardere maatregelen. De volledige technische staf van de hervormingsgezinde website Rouydad is gearresteerd, net als de twee webdagboekschrijvers Babak Rafizadeh en Shahram Ghafouri-Azar. De vader van een in Nederland wonende Iraanse weblogger werd in gijzeling genomen om zijn zoon te dwingen te stoppen met het publiceren op internet. De vader, Saeed Motalebbi, is gisteren na tien dagen te hebben vastgezeten weer vrijgelaten. Vice-president Abtahi, een naaste medewerker van de hervormingsgezinde president Khatami, heeft op zijn website geklaagd over de gijzeling van Motalebbi. ,,Familie-detentie is moreel, sociaal en religieus gezien een van de meest verwerpelijke handelingen'', schrijft hij.

De website van de bekende Iraanse weblogger Hoder wordt dagelijks duizenden malen bezocht. Hoder, pseudoniem voor Hossein Derakhshan, woont zelf in Canada. Volgens hem is de arrestatie van Motalebbi bedoeld om iedereen die vanuit het buitenland in het Farsi over Iran schrijft te intimideren. ,,Na de sluiting van bijna alle hervormingsgezinde kranten was internet het enige medium in Iran dat nog volledig vrij was'', zegt hij telefonisch vanuit Toronto. ,,Nu willen conservatieven dat ook onder controle krijgen.''

Zelf schrijft hij over politiek en muziek. Zijn website, die ook gedeeltelijk in het Engels verschijnt, wordt constant gefilterd door het Iraanse ministerie van Telecommunicatie. Hoder heeft al tientallen alternatieve adressen moeten aanmaken om zijn publiek in Iran te bereiken. ,,Maar veel mensen zullen nu zich nu wel twee keer bedenken voordat ze iets opschrijven; niemand wil zijn familie in Iran in gevaar brengen'', denkt hij.

Hoewel volgens een recent onderzoek van het Iraanse persbureau ISNA 45,5 procent van de bevolking internet als betrouwbaarste informatiebron beschouwt, is maar een klein deel geïnteresseerd in de politieke websites. Contacten leggen – gevoelig in het islamitische en soms traditionele Iran – daar gaat het voornamelijk om bij de internetters. Dé hype op dit moment is www.orkut.com, dat wordt beheerd in de Verenigde Arabische Emiraten. Deze website, waarop mensen een profiel kunnen maken, foto's laten zien en berichten naar elkaar zenden, is een grote hit onder de jeugd. Alles wat normaal binnenshuis blijft is nu opeens openlijk te bezichtigen.

Manager Nazanin Pooya (24) heeft zelf nog geen profiel aangemaakt op de website, maar ze surft er wel geregeld heen. ,,Ik vind er mijn oude vrienden terug, en maak misschien wel nieuwe'', vertelt ze vanachter haar computer. Hoewel een uitnodiging voor de site is vereist, staan er op dit moment honderdduizenden Iraanse jongeren op Orkut. Vice-president Abtahi heeft er ook een pagina. De buitenshuis verplichte hoofddoekjes zijn op de internetfoto's op Orkut vrijwel verdwenen. Verboden feestjes worden er uitgebreid besproken, sommigen tonen zich met blote schouders en met korte rokjes op het web. ,,Op internet kunnen we meer onszelf zijn dan op straat'', zegt Pooya.

Overrompeld door alle technische mogelijkheden om censuur te ontwijken en de mate waarop de jeugd zichzelf blootgeeft op het web, kondigde de staatstelevisie donderdag een radicaal plan aan. Het ministerie van Telecommunicatie werkt aan een nationaal `intranet', waarbij de overheid geen sites meer hoeft te blokkeren, maar kan bepalen welke er worden toegestaan. ,,Zo kunnen mensen met elkaar communiceren zonder dat ze het internet op hoeven'', liet Majid Zaherivash, van een aan de staatstelevisie gelieerd bedrijf, weten. Hij zei dat sommige spellen op internet de belangen van Amerikanen en zionisten dienen. ,,We helpen families tegen schadelijke invloed op hun kinderen'', zei Zaherivash. ,,Heel veel landen doen dat.''

    • Thomas Erdbrink