Democratie in Kazachstan `farce'

In Kazachstan is gisteren een nieuw parlement gekozen. De uitslag stond bij voorbaat vast.

De uitslag van de parlementsverkiezingen in Kazachstan, gisteren, is nog voorlopig, maar die uitslag was al bekend voordat de eerste kiezer gisteren zijn stem uitbracht. Winnaar is, met 42,7 procent van de stemmen, Otan (Vaderland), de partij van Noersoeltan Nazarbajev, de man die Kazachstan al vijftien jaar regeert en dat nog negen jaar wil blijven doen. Op de tweede plaats, met 19,5 procent, eindigt de partij Asar (Allen Samen) van Dariga Nazarbajeva, de dochter van de president, operazangeres en persmagnate. De eerste conclusie: de oppositie heeft het nakijken. De tweede: er wordt gewerkt aan de opvolging van de vader door de dochter. Zij wordt vrijwel zeker voorzitter van het nieuwe parlement, dus nummer twee in de staat en opvolgster van de president als hij opstapt.

Veel opposanten zal het parlement niet tellen. De partij Democratische Keus van Kazachstan heeft mogelijk de kiesdrempel van zeven procent niet gehaald. De andere oppositiepartij, Ak Zjol (Helder Pad), schommelt rond de zestien procent en redt het dus wel.

Voor de internationale gemeenschap stond al bij voorbaat vast dat de verkiezingen, net als alle vorige in Kazachstan, noch eerlijk, noch vrij zouden zijn. Driehonderd waarnemers van de OVSE (Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa oordeelden vorige week al dat lokale overheidsinstanties geen eerlijke campagne hadden toegelaten, dat de nationale kiescommissie niet neutraal was, dat het nieuwe elektronische stemsysteem niet accuraat is. Verder mocht de kiezer kiezen uit twaalf partijen, maar welke politici bij welke partij hoorden werd nergens toegelicht. Hij kon een tweede stem uitbrengen op politici zelf, zonder dat werd toegelicht bij welke partij elke politicus hoort. De oppositie mocht niet toezien op het tellen van de stemmen.

Bovendien had die oppositie in de campagne te weinig toegang tot de elektronische media. Het belangrijkste televisiestation van het land, Chabar, is opgericht en wordt geleid door Dariga Nazarbajeva. Andere tv-stations hielden op over de activiteiten van de oppositie in de campagne te berichten na een brief van de Nationale Kiescommissie – die wordt geleid door een vriendin van Dariga Nazarbajeva. Vandaag meldde het Netwerk van Onafhankelijke Waarnemers dat sprake was van intimidatie van kiezers en ,,een nooit eerder vertoonde mate van falsificatie''. Human Rights Watch sprak van ,,verkiezingen die Kazachstans democratische aspiraties in diskrediet hebben gebracht''. De OVSE kwam tot een soortgelijk oordeel: men voldeed niet aan de normen. De Kazachse minister van Informatie – de enige minister die tot de oppositie behoorde, hij is lid van Ak Zjol – trad vandaag af: ,,De verkiezingen waren frauduleus.''

Nog erger is dat het parlement tandeloos is en zal blijven. Kazachstan – een reusachtig multi-etnisch land met maar 15,3 miljoen inwoners maar met heel veel olie – is een presidentiële republiek. Nazarbajev benoemt de gouverneurs en de rechters, controleert de regering en controleert ook de economie, die overigens, met jaarlijkse groeicijfers van rond tien procent, dankzij de olie bloeit. Over zijn eigen beleid en de oppositie heeft hij zijn eigen denkbeelden: wie niet met hem is, is niet alleen tegen hem, maar ook tegen de natie. ,,Ik wil niet dat de natie wordt bedrogen, maar ik vraag u: waarom zit u niet op één lijn met de president, voor het welzijn van het volk en de eenheid van de natie?'', zo voegde hij de oppositie onlangs toe.