`Als je nu niet staakt, wanneer wel?'

Vandaag was de eerste grote demonstratie tegen het kabinetsbeleid. In Rotterdam en Den Haag reden trams en bussen niet, en de haven lag stil.

Roerloos wijzen de tientallen grijze kranen van ECT, het grootste containerbedrijf van de Rotterdamse haven, naar de even grijze lucht boven de Maasvlakte. Ook de blauwe kranen van concurrent Maersk aan dezelfde kade staan sinds gisteravond omhoog. ,,Een treurig gezicht'', zegt ECT-directeur Jan Gelderland. ,,Op een normale dag zijn hier 300 mensen aan het werk, 24 uur per dag, het hele jaar door.'' Dat is volgens hem hard nodig om de honderden binnenvaartschepen en kleine vrachtschepen en de dertig oceaanschepen die ECT per week krijgt af te handelen. Maar sinds gisteravond elf uur ligt het werk stil bij ECT. Met de staking bij vrijwel alle overslagbedrijven in de Rotterdamse haven begon gisteren de demonstratie van de vakbeweging in Rotterdam tegen het kabinetsbeleid.

Op het enorme haventerrein van ECT loopt nog een handjevol technische mensen en een enkele werkwillige rond. Gelderland wijst naar de Hyundai Fortune, een van de vier oceaanschepen die aan de kade naast de kranen liggen te wachten. ,,Dit schip is het zwaarst getroffen'' zegt hij. ,,Kwam vlak voor de staking aan, en ligt hier nu drie dagen stil in plaats van de gebruikelijke 30 uur die laden en lossen bij ons kost.'' Hij wijst ook naar het lege parkeerterrein dat normaal vol staat met vrachtauto's, 2.000 per dag, die containers ophalen. Gelderland schat dat de schade voor zijn bedrijf in de miljoenen loopt. ,,Het duurt een week om deze achterstand in te lopen.''

Zo stil als het in de Rotterdamse haven is, zo druk is het in het centrum van Rotterdam. Daar liepen vandaag naar schatting van de bonden tegen de 50.000 mensen mee in een demonstratie van de vakbonden tegen het kabinetsbeleid. Duidelijk herkenbaar aan hun kleding in de tocht waren de havenwerkers, de werknemers van de openbaar-vervoerbedrijven van Rotterdam en Den Haag en de brandweermannen. Verder liepen ook leraren uit Rotterdam en Leiden, gemeenteambtenaren, werknemers van het Erasmusziekenhuis en van andere bedrijven mee. Volgens de vakbeweging liepen van meer dan honderd bedrijven werknemers mee. Voor de tocht, die voerde van de Erasmusbrug en de Willemsbrug naar de Coolsingel, had de politie het centrum afgesloten voor het verkeer.

De demonstratie in Rotterdam vandaag is voorlopig verreweg de grootste in de reeks acties die de vakbeweging sinds eind augustus heeft gehouden. Toen kondigde de vakbeweging aan gezamenlijk te protesteren tegen de voorgenomen ingrepen van het kabinet in de sociale zekerheid, zoals de versobering van de WAO, de afschaffing van de fiscale steun voor het VUT en prepensioen, en de beperking van de WW. De acties waren tot nu toe beperkt tot het voorlichten van het publiek, onder meer door uitdelen van pamfletten, en symbolische acties als het tijdelijk afsluiten van de kantoren van ondernemingsvereniging VNO-NCW vorige week en van de Sociaal Economische Raad.

Op de Coolsingel lopen ongeveer 1.000 werknemers van containerbedrijf ECT. ,,Maar de mensen die nu nog bij ECT zijn doen alleen wat onderhoud, geen besmet werk'' roept een van hen. Van de Rotterdamse deelgemeente Charlois zijn er tien mensen. ,,De fanatiekelingen'' zegt een vrouw die haar naam niet wil zeggen. ,,Als je nu niet staakt, wanneer dan wel?'' wil ze nog wel kwijt.

De staking verloopt luidruchtig maar ordelijk. Het is goed georganiseerd. Een medewerker van FNV bondgenoten deelt door een megafoon mee dat de kramen waar stakingsbriefjes kunnen worden ingeleverd langs de Schiedamse dijk staan. ,,We zijn wel boos, maar laten we het wel gezellig houden'' zegt hij nog. Eén van de schaarse spandoeken draagt de tekst `Balkenende, normen- en waardeloos'.

Bij de aankondiging van de acties in augustus benadrukten de voorzitters van vakcentrales FNV, CNV en MHP nog dat deze niet gericht zouden zijn tegen de werkgevers, maar tegen het kabinet. Toch ondervinden veel bedrijven hinder van de acties vandaag. Dat geldt in ieder geval voor alle havenbedrijven. ,,Wij worden disproportioneel geraakt omdat de staking hier 24 uur duurt in plaats van een paar uur overdag'', zegt ECT-directeur Gelderland.

Een van de bedrijven waar wordt gestaakt is de fabriek van Heineken in Zoeterwoude. Volgens FNV Bondgenoten liggen sinds ongeveer 09.00 uur alle productiebanden in het bedrijf stil.

Een deel van de stakende medewerkers van Heineken in Zoeterwoude is op weg naar Rotterdam om daar deel te nemen aan de demonstratie.

Niet bij alle bedrijven waar gestaakt wordt, leiden de acties tot grote problemen. Bij het sorteercentrum van TPG Post in Rotterdam is vanmorgen gewoon post gesorteerd. ,,Een deel van het personeel gaat om half elf met een bus naar de Coolsingel, maar de post is gewoon gesorteerd'', aldus een woordvoerder van TPG Post vanmorgen. Ook de Hema-bakkerij in Barendrecht zou meedoen aan de staking. Dat klopt ook, zegt de Hema-woordvoerster. ,,Maar er wordt gewoon gewerkt, want wie had aangegeven vandaag te willen gaan staken, is gewoon niet ingeroosterd.'' Dus er zijn gewoon tompoucen bij de Hema vandaag.

    • Elsje Jorritsma
    • Jochen van Barschot