Webcongres: Zeg maar gerust `je' tegen de leraar

Deelnemers aan het webcongres, het online discussieplatform op www.nrclnl/webcongres, oordeelden over de stelling dat leraren altijd met u aangesproken moeten worden. Ja, zei 46 procent. Welnee, vond 52 procent.

Eens

Samuel van den Berg, Nieuwerbrug: ,,Leraren zijn gezagsdragers op een school. En gezagsdragers spreken we aan met `u'. Heel gewoon. Het is niet realistisch om net te doen of een leraar de gelijke is van de leerling.''

Maria Verweijen, Wageningen: ,,Het geeft zowel de leerling als de leerkracht onduidelijkheid over hun positie en verhouding, wat nare gevolgen voor beiden kan hebben.''

Nigel Lamb, Den Haag: ,,School is de plaats bij uitstek waar de juiste normen en waarden doorgegeven of geleerd moeten worden. Omdat op school peer group influence zo sterk is, moeten de leerkrachten tegenwicht bieden en een voorbeeldfunctie vervullen. Alleen dan zullen de meeste scholieren zich realiseren dat het leven uit meer bestaat dan loltrappen en dat respect naar boven bij deze samenleving hoort.''

Laurens H.J. Wachters, Gorssel: ,,Sowieso behoort er afstand te zijn tussen leerling en leraar. Door gebruik van het woord `u' wordt die afstand niet alleen uitgedrukt maar ook bewaard.''

Mieke de Vreeze-Oostvogel, Aerdenhout: ,,Een uitstekend idee. Meer vormelijkheid in de omgang zal het dagelijks leven een stuk aangenamer maken en de transparantie van organisaties met een gezagsstructuur verhelderen.''

Marc Bouwman, Delft (leraar): ,,Toen indertijd de `u'-vorm verdween had dit zijn nut: de wereld van docent en leerling waren nu niet langer absoluut gescheiden. Maar de ene leerling is de andere niet. Juist in de intonatie van het gebruik van de `jij'-vorm door de leerling is de volwassenheid van de leerling te beluisteren. Die intonatie is lang niet bij iedere leerling even correct. Niet iedere leerling gaat op een voldoende volwassen manier met de `jij'-vorm om. Voor hen is de `u'-vorm geschikter en wordt de afstand leraar-leerling vergroot in het belang van de lesstofoverdracht.''

Maurice Ackermans, 's-Hertogenbosch: ,,Kinderen willen volgens mij graag tegen hun leraar of onderwijzer kunnen opzien. Het populaire popiejopie-gedoe leidt tot geen enkel behoorlijk besef van normen.''

Oneens

Henk Meyknecht, Amsterdam: ,,Eerbied en ontzag zijn niet een kwestie van taalgebruik. Ik heb veel achting voor mijn ouders maar gebruik nooit `u'. Iemand serieus nemen of voor vol aanzien is niet een kwestie van enkele woordjes. Laat de minister-president zich concentreren op belangrijker zaken.''

Hennie van IJzerloo, Hilversum: ,,Respect is een algehele houding, die niet gekoppeld is aan het woordje `u'. Respect krijg je door een professionele opstelling en wederzijdse waardering voor elkaars (on)mogelijkheden. Ik sta nu 17 jaar voor de klas in een (multiculturele) hbo-deeltijdopleiding en van een gebrek aan respect bij mijn studenten heb ik nog niet veel gemerkt.''

Arne Mosselman (5de klas gymnasium): ,,Ik zit op een school waar de leraren het prefereren om met `je' te worden aangesproken. Dit niet vanwege een gebrek aan respect, integendeel. Er wordt van uitgegaan dat iedereen elkaar met respect behandelt, en daar zijn geen dure woorden voor nodig. Ik kan heel brutaal tegen een leraar praten, terwijl ik hem met `u' aanspreek, en andersom heel respectvol over `jij' of `jou' praten. Juist onze minister-president zou het overdragen van respect moeten stimuleren, in plaats van het formeel `u' zeggen.''

Ad el Haji, Rotterdam: ,,Alsof het probleem hem zit in gebrek aan regels. Waarom haalt onze premier zijn inspiratie bij Abraham Kuyper en Etzioni als een hele waslijst Nederlandse geleerden geen enkele voedingsbodem ziet voor wensdromen van de premier in het postmoderne tijdperk? Er is slechts sprake van respect wanneer je `u' zegt uit overtuiging en niet omdat dat de norm is.''

J. L. van Os, Voorburg: ,,De waarde van `u' en `jij' is verschoven. Veel

oma's en opa's beschouwen de verschuiving van hun aanspreektitel van `u' naar `je' waarschijnlijk zelfs als een promotie. Respect is hiermee niet per definitie verloren gegaan. Maar ook als bijdrage aan terugkeer van respect voor autoriteiten is dit voorbeeld van de premier betrekkelijk. Wie verwacht nog een terugkeer van gezag voor de autoriteiten, als de graaicultuur bij het ministerie van Onderwijs wordt afgedaan met `niet iets om je druk over te maken'?''

Folpmer Houwert, Amsterdam: ,,In het Engels valt het niet op en is `you' algemeen. In het Frans wordt tutoyeren alleen gebruikt voor familie en vrienden. In het Duits wordt (bijvoorbleeld in het Onze Vader) God met `Du' aangesproken. Met andere woorden: één en ander is sterk aan cultuur onderhevig en cultuur is aan verandering onderhevig. Respect wordt niet afgedwongen door omgangsvormen maar door persoonlijkheid, waarbij eerlijkheid en authenticiteit het belangrijkst zijn en niet `u' of `jij'.''

Jan op de Weegh, Vroomshoop: ,,Mijnheer Balkenende roeit tegen de stroom in. De maatschappij is een informele maatschappij geworden. Bijna alles is bespreekbaar geworden. Op straat, op tv, op school, thuis en elders. En alles gaat in termen van je en jij. Om dat op school te willen veranderen, getuigt van een beperkte visie.''

Nel van der Heijden-Rogier, Vught: ,,Zou premier Balkenende niet weten dat al of niet tutoyeren niets te maken heeft met respect? Dat je juist groot respect kunt hebben voor mensen die je met `je' en `jou' aanspreekt en misschien weinig voor mensen die je met `u' aanspreekt? Hij mag van mij aannemen – en ik spreek uit ervaring – dat respect, waardering, pedagogische invloed en een vertrouwensrelatie met leerlingen kan ontstaan al `uwend', maar evengoed al `jouwend'.''

Lukas Arons, Rotterdam: ,,Het is een gevaarlijke en vooral domme illusie om te denken dat als we allemaal `u' gaan zeggen het wel goed komt in Nederland.''