Topzeilers moeten harder gaan werken

In Medemblik wordt het Open NK olympisch zeilen gevaren. De evaluatie van `Athene', waar geen medaille werd gewonnen, is nog in volle gang. ,,Zeilen in combinatie met studie of werk kan niet meer.''

Zeilen is topsport geworden. ,,In termen van professionaliteit dan'', verduidelijkt topsportmanager Hessel Everste van het watersportverbond. ,,Zeilen in combinatie met werk of studie kan niet meer. Die halfslachtige benadering is verleden tijd. Iedereen die door wil voor de Spelen in 2008, moet volgens de wetten van de topsport leven.''

Deze voorlopige conclusie trekt Evertse bij de start van het Open NK olympisch zeilen, dat dit weekeinde in Medemblik wordt gevaren. Het evenement vormt de afsluiting van het olympisch jaar, waaraan de leden van de zeilkernploeg geen goede herinneringen bewaren. Niet alleen keerden de zeilers zonder medaille uit Athene terug, ze waren ook diep teleurgesteld. De vooruitzichten om sinds 1936 eindelijk weer eens een gouden zeilmedaille te halen, leken goed. Maar in Athene werd nieuws over de in acht verschillende klassen deelnemende zeilteams gedomineerd door protesten, omslaan, wankele weersomstandigheden, mentale inzinkingen en andere tegenslagen. Enkele eindklasseringen in de top tien, met als hoogste een vierde plaats voor het Yngling-damesteam Thies, strookten niet met de uitdagende taal vooraf: ,,We gaan maar voor één kleur.''

De teleurstelling kwam zo hard aan dat teamleider Karst Hut zich in Athene geroepen voelde excuses aan te bieden voor de slechte prestaties. Waarop de zeilers onmiddellijk de schuld bij zichzelf legden. Rest de vraag: wat ging er mis? Evertse: ,,We hebben onszelf tot half oktober de tijd gegeven om conclusies te trekken en aanbevelingen te formuleren.''

De analyses zijn in volle gang. De statistieken liggen klaar. ,,Van de 54 zeilers die wel een medaille wonnen'', wijst Evertse, ,,had 31 procent al op voorgaande Spelen een medaille gewonnen. Meer dan tien procent van die 31 procent had zelfs al twee medailles in bezit. De winnende concurrenten blijken bovendien allemaal fulltime met de zeilsport bezig.'' De toekomst zal volgens Evertse voor zeilers dan ook bestaan uit keihard werken, van dag tot dag goed zijn en ook op EK's of WK's medailles winnen. Die resultaten ontbraken de afgelopen jaren nogal eens bij de Nederlandse ploeg.

Eén oorzaak is dat de evenementen voor de Nederlandse ploegen als selectiewedstrijden golden. ,,We hebben het selecteren, presteren en leren op de verkeerde momenten toegepast. We zullen nooit meer op WK's selecteren'', zegt Evertse. Ook het feit dat op grote evenementen een podiumplaats vaak net niet werd gehaald, zette hem aan het denken. ,,Misschien wordt het tijd voor mentale begeleiding.''

Die ervaring had Star-zeiler Peter van Niekerk ook. Samen met de ervaren zeiler Neeleman vormde hij op papier voor de Spelen een gouden duo; het team had veel ervaring, een genereuze sponsor en klinkende resultaten vooraf. Ze eindigden in Athene op de veertiende plaats. ,,Veertiende in een veld van zeventien,'' verzucht Van Niekerk, ,,dan is het écht mis''. ,,We waren relaxed, hadden goede spullen, gingen hard, stonden derde op de wereldranglijst, we hadden geen cent te weinig dankzij een privésponsor en toch lukte het niet. We waren niet sterk genoeg tussen onze oren. Dat is het enige wat ik kan bedenken.''

Mentale begeleiding en verder vooruit kijken. Evertse vestigt zijn hoop op de stijgende lijn. In 2000 waren voor `Sydney' elf zeilteams gekwalificeerd, er gingen negen teams. Het budget bedroeg één miljoen gulden. Voor Athene waren 25 ploegen gekwalificeerd en gingen er veertien. Het budget bedroeg anderhalf miljoen euro.

Geld speelt altijd een rol. Het (ontbreken van meer) budget was voor oud-schaatscoach Henk Gemser vorig jaar februari reden om na anderhalf jaar zijn functie als technisch directeur van het Watersportverbond neer te leggen. Het ontbreken van passie voor een collectief was ook een reden. ,,De slechte prestaties op de Spelen voelen niet als mijn gelijk'', reageert Gemser. ,,Het is sneu dat zo veel inzet en werk tot zo weinig resultaat heeft geleid.'' Gemser steunt het idee dat zeilen uit de compromissensfeer moet worden gehaald. Dat betekent kiezen voor één sterk collectief óf voor solocampagnes met beperkte ondersteuning van de bond. ,,Maar een collectief leidt tot wederzijdse versterking van de campagnes.''

Op initiatief van Gemser werden dan ook drie jaar geleden de afzonderlijke NK's in de olympische klassen gebundeld tot het ONK olympisch zeilen. Dit weekeinde zijn alle olympische klassen aanwezig, op de Star na. Die klasse wilde liever een eigen kampioenschap houden in Loosdrecht. Het watersportverbond gaf geen toestemming. De klasse-organisatie bracht toen een negatief advies aan zijn leden om in Medemblik deel te nemen. ,,Dat de Star dit weekeinde ontbreekt omdat ze liever een eigen kampioenschap houden, lijkt mij symbolisch voor de situatie'', zegt Gemser, die nooit een opvolger heeft gekregen. Als medailles het doel zijn, moet er wat veranderen. Dat vindt ook Van Niekerk. Ook hij denkt aan één sterke hand. ,,Iemand met visie en die zelf al veel gewonnen heeft. Een grote mond is in ieder geval niet meer relevant. Ook van ons zeilers niet.''