Stress is bijna net zo slecht voor het hart als fout vet eten

Psychische factoren als stress maar ook depressie, vormen een bijna even groot risico op het krijgen van een hartaanval als roken en het eten van verkeerde vetten. Dat geldt over de hele wereld, zo blijkt uit de tot nu toe grootste studie op dit gebied (The Lancet, 11 sept).

Wereldwijd zijn hart- en vaatziekten doodsoorzaak nummer één. Van de 142.000 overledenen in Nederland in 2003 stierven er bijna 47.000 aan hart- en vaatziekten. Studies naar de oorzaak van hart- en vaatziekten zijn vooral uitgevoerd bij Europeanen, terwijl tegenwoordig 80% van de hartdoden buiten Europa of Noord-Amerika vallen. Het is dus de vraag of belangrijke Westerse, en ook in deze studie onderzochte risicofactoren als roken, appelvormige vetverdeling (veel buikvet), diabetes, hoge bloeddruk, een verstoord vetzuurspectrum in het bloed, stress en de beschermende factoren als lichaamsbeweging, matig alcohol gebruik en het eten van fruit ook voor niet-Europeanen gelden.

In de INTERHEART-studie vergeleken de Canadese onderzoekers daarom 52 landen, verdeeld over alle continenten en variërend van de Seychellen tot Zimbabwe. De risicofactoren van ruim 15.000 mensen die voor het eerst een hartaanval kregen, vergeleken zij met de risicofactoren van de mensen die in het ziekenhuis bij die patiënten op bezoek kwamen en in geslacht en leeftijd overeenkwamen.

Ook buiten Europa en Noord-Amerika en bij mensen van niet-Europese origine, blijken de bekende risicofactoren de kans op een hartaanval te vergroten. Beweging, matige alcoholinname en het eten van verse groenten en fruit bieden bescherming. Een substudie, gepubliceerd in hetzelfde nummer van The Lancet, liet zien hoe belangrijk stress als killer is: continue stress verdubbelt de kans op een hartaanval. Dat risico is ongeveer gelijk aan de kans op een hartaanval door het eten van te veel verzadigd vet. Depressie verhoogt de kans op een hartaanval met 50%. Omgekeerd hebben mensen die het gevoel hebben controle over hun leven te hebben éénderde minder kans op een hartaanval. Opvallend was dat werkstress bij vrouwen het risico op een hartaanval niet verhoogde. De onderzoekers haasten zich te vermelden dat getallen in deze groep te klein zijn om te bewijzen dat vrouwen beter tegen werkstress kunnen dan mannen.

Uit deze wereldwijde studie bij mensen van diverse etnische origine blijken de onderzochte risicofactoren ruim 90% van alle gevallen van een hartaanval te verklaren. Deze risicofactoren zijn met gedragsverandering (stoppen met roken, meer bewegen en beter eten) te verminderen. Ook psychische stress is een grote veroorzaker van hartaanvallen en daar moet wat aan gedaan worden, menen de onderzoekers. Hoe je wereldwijd geldzorgen, werkstress, relatieproblemen en depressie moet aanpakken laten de statistici in het midden.

    • Nienke van Trommel