`Steeds meer klachten, dus tournee is succes'

Het aantal klachten tegen Europese instellingen is met 67 procent gestegen. Vooral de ambtenaren van de Europese Commissie moeten het ontgelden.

Eén ding weet de Europese Ombudsman zeker: de komende maanden zal het klachten regenen van Nederlandse burgers tegen Europese instellingen. Want dat is altijd zo als Nikiforos Diamandouros een bezoek heeft gebracht aan een lidstaat

Deze week bezocht de Europese Ombudsman Nederland om bekendheid te geven aan het fenomeen. Daimandouros gaf lezingen, sprak ambtenaren en presenteerde brochures met aanwijzingen hoe de burger klachten kan indienen tegen Europese instellingen zoals de Europese Commissie en het Europarlement.

Waar klagen Europeanen over?

,,De meeste klachten zijn gericht tegen ambtenaren die brieven van burgers in EU-lidstaten te laat, niet, te arrogant of onbeargumenteerd beantwoorden. Veel klachten krijgen we ook over het slordig omgaan met sollicitanten bij Europese instellingen. Ondernemingen komen bij ons met bezwaren tegen aanbestedingsprocedures. Driekwart van deze klachten is gericht tegen de Europese Commissie. Dat is ook logisch, want daar werken de meeste ambtenaren, zo'n 21.000.''

Weinig mensen kennen de Europese Ombudsman.

,,De bekendheid is te gering. Daarom heb ik na mijn benoeming vorig jaar besloten alle lidstaten te bezoeken. Nederland is het 24ste land, ik moet er dus nog één. Veel mensen weten niet wat we wel en niet doen. De helft van de 2.500 klachten die we afgelopen jaar kregen, konden we niet behandelen omdat ze gericht waren tegen een nationale overheid.

,,Mijn tournee is een succes. Het aantal klachten tegen Europese instellingen stijgt enorm. In het eerste halfjaar met 67 procent ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar. Als ik een bezoek heb gebracht aan een land, zie je kort erna het aantal klachten sterk toenemen.''

Het is dus niet zo dat de kwaliteit van de Europese ambtenaren afneemt?

,,Nee, die wordt eerder beter. Er zijn wel sommige afdelingen die hardnekkige fouten maken, zoals erg laat reageren. Zo duurde het veertien maanden voordat Brussel de uitslag van een ontwerpwedstrijd aan de deelnemers bekendmaakte.

,,De service aan de Europeanen wordt beter, omdat onze richtlijnen beter worden nageleefd. Antwoorden op brieven worden duidelijker. Procedures nauwkeuriger gevolgd. Er zijn maximum termijnen ingesteld voor beantwoording van brieven van burgers. Ik denk dat de kwaliteit van een Europese instelling hetzelfde is die van de gemiddelde Europese overheid. Dus beter dan Spanje, Griekenland en zeker Italië, en misschien iets minder dan in Scandinavië of Nederland.''

Volgen de Europese ambtenaren uw uitspraken op als ze in het ongelijk worden gesteld?

,,Bijna altijd. Ik denk dat het één keer per jaar voorkomt dat een ambtenaar onze uitspraak naast zich neerlegt. Als dat het geval is, kan een burger naar de rechter stappen. Ik denk dat instellingen mijn uitspraken overnemen, omdat ik niet heel hard zeg: `Jij was fout'. Dat heb ik geleerd van jullie vroegere ombudsman Marten Oosting.

,,Hij kwam vaak in Athene, toen ik daar begon als Griekse ombudsman. Hij heeft me geholpen die organisatie op te zetten. Oosting heeft me ervan overtuigd dat het samen bedenken van oplossingen het beste werkt. Nederlanders zijn daar het beste in. Oosting zei: `In een conflict moet iedereen het idee krijgen dat ze een beetje winnen'. Het werkt. Mensen zijn eigenlijk al blij als een ambtenaar een excuusbrief stuurt en uitlegt waarom het mis ging.''

Welk land klaagt het meeste?

,,Polen klagen naar verhouding het meeste. Na de toetreding tot de EU in mei van dit jaar stromen de klachten binnen. Dat komt vooral door het wantrouwen dat ze er hebben tegen de bureaucratie in hun eigen land. Die klaagcultuur is er groot. Van de andere landen staan Luxemburg en België bovenaan. Dat komt omdat er veel instellingen in die landen staan. Nederland zit op het gemiddelde. Finnen klagen ook veel. De vorige Europese Ombudsman was een Fin was. Nu neemt het aantal Griekse klagers juist weer flink toe.