Perm-uitsterving vond een miljoen jaar eerder plaats

De grootste uitstervingsgolf in de geschiedenis van de aarde heeft zich een miljoen jaar eerder voltrokken dan tot op heden werd aangenomen. Het uitsterven van meer dan 80 procent van de soorten viel 252,6 miljoen jaar geleden (aan het einde van het Perm) vrijwel exact samen met grootschalig vulkanisme in Siberië. Dat schrijft een groep geologen onder leiding van Roland Mundil van het Berkeley Geochronology Center in Californië (Science, 17 sept).

De onderzoekers baseren zich op de mate van verval van uranium-isotopen in het mineraal zirkoon in vulkanisch gesteente. Dat beide gebeurtenissen zich gelijktijdig hebben afgespeeld is een aanwijzing dat het vulkanisme ook daadwerkelijk het massale sterven veroorzaakt heeft. In mei van dit jaar publiceerden andere wetenschappers in Science over de vondst van een krater van circa 250 miljoen jaar (plus of min 5 miljoen jaar) oud voor de kust van Australië, een aanwijzing uitsterven veroorzaakt heeft, zoals ook een meteorietinslag volgens veel wetenschappers 65 miljoen jaar geleden een einde maakte aan de dionosauriërs. Sommige wetenschappers hebben geopperd dat beide verklaringen elkaar niet uitsluiten, omdat een meteorietinslag vulkanisme elders op aarde tot gevolg zou kunnen hebben. Binnen de ruime datering van de krater zou dat kunnen, maar zeker is het allerminst.

Mundil en zijn collega's hebben de mate van verval gemeten van uraniumisotopen in vulkanische as in kalksteen uit het late Perm die ook fossielen bevat van organismen die aan het einde van het Perm zijn uitgestorven. Met deze methode bepaalden zij de ouderdom van de laag gesteente op 252,6 miljoen jaar, wat goed overeenkomt met de leeftijd van het gesteente van het vulkanische plateau in Siberië, die Mundil en de zijnen circa tien jaar geleden hadden bepaald. Eerder is het einde van het Perm gedateerd op 251,4 miljoen jaar geleden, maar bij die analyses is volgens Mundil en de zijnen een groot deel van de zirkoonkristallen ten onrechte buiten beschouwing gebleven.

    • Michiel van Nieuwstadt