Nederland uniek met lange embargoperiode

Banden tussen journalisten en ministers zijn in België hechter dan in Nederland. Er zijn geen embargo's.

. Of persembargo's in België zouden werken? ,,Onmogelijk, wij leven van indiscreties'', zegt commentator Luc van der Kelen van dagblad Het Laatste Nieuws. De Belgische politiek is volgens hem toch al ,,chaotischer en minder geordend'' dan de Nederlandse wegens de federale bestuursstructuur met z'n zeer uiteenlopende communautaire belangen. ,,Als je echt iets wilt weten ga je naar Wallonië, dat heeft een nog wat Latijnser cultuur.''

België kent ook niet zoiets als prinsjesdag, waarop de miljoenennota met alle begrotingstukken wordt gepresenteerd en de troonrede over de belangrijkste beleidsvoornemens door de koning wordt voorgelezen. Premier Guy Verhofstadt komt volgende week zelf met z'n jaarlijkse `beleidsverklaring' in het parlement. Deze state of the union, naar Amerikaans voorbeeld, bestaat pas een jaar of tien. Niemand kwam op het idee om de Belgische koning te vragen de verklaring voor te lezen.

De `beleidsverklaring' is volgens politicoloog Carl Devos van de Gentse universiteit ontstaan uit de behoefte het federale parlement scherper te profileren, toen regionale parlementen door de staatshervorming hun intrede deden. Bovendien moest België alle zeilen bijzetten om de criteria voor de euro te halen, waardoor aan een state of the union meer belang werd gehecht.

De `beleidsverklaring' wordt niet onder embargo aan de pers verstrekt. Dat zou ook moeilijk kunnen, omdat er vaak tot in de laatste uren nog aan wordt gesleuteld. De opstelling gaat gepaard met fors touwtrekken van Vlaamse en Franstalige politici.

Dat wil niet zeggen dat er over de `beleidsverklaring' niks uitlekt. Integendeel. Ministers spelen hierin zelf een prominente rol. Soms lekken ze om een collega-minister onderuit te halen, want het politieke spel wordt in België keihard gespeeld.

,,Wij hebben ook niet de gewoonte een woordvoerder te bellen, maar we bellen de minister zelf'', zegt Van der Kelen. Journalisten in de Wetstraat het Belgische equivalent van het Binnenhof beschikken veelal over de mobiele telefoonnummers van bewindslieden. Er lopen zelfs `lijntjes' van de pers tot in de vergaderzaal waar het kabinet zijn plannen bespreekt.

Onlangs lekte uit hoe premier Verhofstadt de opsplitsing van de kieskring Brussel-Halle-Vilvoorde tussen Vlamingen en Franstaligen zou willen oplossen. Deze gevoelige communautaire kwestie is een potentiële bom onder het federale kabinet. Het leek er verdacht veel op dat Verhofstadt het proefballonnetje in de pers zelf had opgelaten om de potentiële steun af te tasten.

Verhofstadt had in elk geval ook de gewoonte om journalisten persoonlijk te bellen wanneer een artikel hem niet beviel. Soms kafferde hij de journalist in kwestie uit. Maar toen ook dit uitlekte hield hij ermee op. ,,Ik heb het hem afgeleerd'', zegt Van der Kelen.