`Luchtvaartmanagers zijn niet dom, de regels wel'

De nieuwe luchtvaartcombinatie Air France-KLM is aan een goede start begonnen, meent haar Franse topman, Jean-Cyril Spinetta. ,,Ik zie het als een aanmoediging.''

Jean-Cyril Spinetta verontschuldigt zich. Hij eet luid smakkend brood en kaas terwijl we zitten te praten. ,,Excuus, ik ben niet erg netjes, maar het is wel Hollandse kaas geloof ik'', zegt hij met een vette lach. Locatie is het trendy W-hotel aan Lexington Avenue in New York, waar de Fransman de lancering bijwoont van het `vernieuwde' SkyTeam, de luchtvaartalliantie waar nu ook KLM, dochteronderneming van de Franse holding Air France-KLM, deel van uitmaakt. Spinetta (60) is ruim vier maanden de topman van de holding, de grootste luchtvaartmaatschappij naar omzet ter wereld, en het gaat zijn onderneming naar den vleze.

De eerste gezamenlijke cijfers van Air France en KLM over het eerste kwartaal van het gebroken boekjaar 2004-2005 gaven begin deze maand een omzetstijging van 12,3 procent te zien. De nettowinst sprong naar 95 miljoen euro, van de magere 3 miljoen over dezelfde periode vorig jaar.

U moet een gelukkig man zijn: meer passagiers, hogere winst, uitbreiding van SkyTeam van zes naar negen leden.

,,Ja, het is een opmerkelijke prestatie, maar ik zie het meer als een aanmoediging. Toen Air France en KLM hun overeenkomst (om te fuseren) een jaar geleden aankondigden hebben we gezegd dat we de capaciteit niet zouden inkrimpen, noch in Parijs noch in Amsterdam. Ons doel was het vergroten van ons marktaandeel. De eerste resultaten bewijzen dat onze groeistrategie haar vruchten afwerpt, zowel in cargo als in passagiersvervoer. We zullen daarom doorgaan op de ingeslagen weg. Onze onderneming krijgt in toenemende mate vertrouwen, van het personeel van KLM, van de aandeelhouders, maar ook van derden, zoals Schiphol. De directie van Schiphol begrijpt nu beter wat onze strategie is dan in het begin.''

In uw achtertuin is het niet allemaal rozengeur en maneschijn. Uw SkyTeam-partner Alitalia lijdt zwaar verlies. U bent commissaris bij Alitalia. Wat zijn de vooruitzichten?

,,Alitalia bevindt zich in zeer grote problemen. Maar er ligt een herstructureringsplan op tafel. Het is een drastisch maar noodzakelijk plan. Ik ben weliswaar commissaris bij Alitalia, maar niet betrokken bij de gesprekken met de bonden.

,,De herstructurering zal haar efficiëntie vervolgens moeten bewijzen. Dan krijgen we een totaal andere situatie, het is een serieuze overlevingskans voor Alitalia. Wat de volgende stap kan zijn weet ik niet, dat is aan het management van Alitalia en de aandeelhouders. Het zal zijn tijd moeten hebben, Rome is ook niet in één dag gebouwd.''

Na het gesprek met Spinetta stemden de piloten en het grondpersoneel van Alitalia in met de herstructureringsplannen van de directie. Bij het ter perse gaan van deze krant was Alitalia nog in onderhandeling met de vakbond van het cabinepersoneel.

,,Wat wij, Leo (Leo van Wijk, topman van KLM, red.) en ik allebei een jaar geleden hebben gezegd in Amsterdam geldt nog steeds: als Alitalia weer winst maakt is het bedrijf welkom in de combinatie Air France-KLM, uiteraard na overleg over de voorwaarden. Wat dat betreft is er niets veranderd, behalve het feit dat er binnen Alitalia nu mensen zijn die zich beter bewust zijn van de economische realiteit.''

Heeft u een plan klaarliggen voor het geval Alitalia het later onverhoopt niet mocht redden? De concurrentie ligt immers op de loer om het `gat' Italië op te vullen.

,,Nee, over een ondergang van Alitalia wil ik niet nadenken. Bankroet van Alitalia is niet aanvaardbaar. Het bedrijf moet overleven en het zal overleven.''

[Vervolg spinetta:pagina 25]

`Kosten luchtvaartmaatschappijen te hoog'

spinetta

[Vervolg van pagina 23]

Luchtvaartmaatschappijen klagen over de veiligheidsmaatregelen op vliegvelden en de kosten daarvan. Heeft u een andere oplossing?

,,De internationale economie zit in de lift. In de Verenigde Staten, Japan en China gaat het uitstekend, in Europa veel beter dan vorig jaar, vooral in Frankrijk. En op hetzelfde moment is de situatie van de luchtvaart miserabel, veel bedrijven zitten tegen het faillissement aan, zowel in de VS en Europa. De betere bedrijven, zoals Air France-KLM, hebben weliswaar goede resultaten, maar ook weer niet zo goed. Het bewijst dat het kostenniveau voor de luchtvaartmaatschappijen veel te hoog is. De regeringen in Europa en de VS moeten dit beseffen.

,,Als een gehele bedrijfstak zich wereldwijd in een crisis bevindt zijn er twee mogelijkheden: alle managers zijn dom of ze zijn dat niet, maar het ligt aan de regels die ons worden opgelegd. Dat laatste is het geval: de regels die ons worden opgelegd zijn niet de juiste. De overheden moeten de last van de aanvullende kosten voor de luchtvaart, met name op het gebied van veiligheid en verzekeringen, in ogenschouw nemen en heroverwegen. Deze situatie is verbazingwekkend, absoluut verbazingwekkend. En het geldt voor alle maatschappijen. Neem Air France – wat wij in Frankrijk alleen al betalen aan luchthavens en luchtverkeersleiding is in drie jaar tijd met 54 procent gestegen, terwijl onze omzet maar met 4 procent omhoogging. Dit is op lange termijn volkomen onhoudbaar. Wij willen niet langer als melkkoe fungeren. Het is een maatschappelijk belang en de maatschappij moet als geheel de lasten dragen.''

Maar veel luchtvaartmaatschappijen werden slecht bestuurd en hadden hoge overheadkosten. Wat doet de sector zelf?

,,Natuurlijk kunnen we efficiënter en productiever te werk gaan. Veel maatschappijen, met name in Europa, zijn daarom recentelijk gekomen met drastische herstructureringsplannen, KLM bijvoorbeeld. We doen wat noodzakelijk is, maar elke keer, elke week, elke maand worden we geconfronteerd met extra kosten, extra kosten. De ene na de andere maatregel kwam op ons af. Vanaf februari 2004 bestaat de denied boarding compensation (maatschappijen moeten dan de passagier die niet kan of mag vliegen schadeloos stellen, red.). Goed voor de passagiers, slecht voor ons. De luchtvaartmaatschappijen zijn het grote slachtoffer. Dit valt niet langer vol te houden.''

Gaat de samenwerking met `Leo' goed?

,,Heel goed zelfs. De prima resultaten van KLM in het eerste kwartaal zijn niet alleen toe te schrijven aan een betere beheersing van de kosten van KLM, maar ook dankzij de totale Nederlandse toegang tot de Franse markt. Het luchtverkeer tussen Nederland en Frankrijk is booming. Maar we blijven voorzichtig, we zijn nog maar drie maanden onderweg. So far so good.''