Loeiende bijval voor Jansons

De komende drie jaar staat chef-dirigent Mariss Jansons per seizoen twaalf weken voor het Concertgebouworkest. In de praktijk betekent dat dit jaar zestien concerten in Nederland en vijftien in het buitenland. In Jansons' Amsterdamse aanwezigheid ligt een nadruk op dit najaar. Bij zijn welkomstconcert leidde hij al de indringende Derde symfonie van Honegger die gisteravond in een opnieuw enerverende uitvoering de ideaal geprogrammeerde opmaat vormde voor de monumentale Vijfde symfonie van Sjostakovitsj.

Voor Jansons – een bewonderaar van Sjostakovitsj – betekent de Vijfde een symfonische thuiswedstrijd. Het was Jevgeny Mravinsky die het werk in 1937 in première bracht met het Filharmonisch Orkest van St. Petersburg en diezelfde Mravinsky stelde Jansons in 1973 aan als zijn mededirigent.

Jansons' affiniteit voor Sjostakovitsj is veel meer dan een feit. Onder zijn leiding klonk de Vijfde symfonie gisteravond vaak volkomen logisch en toch totaal anders dan anders. De Vijfde is breed, contrastrijk en nerveus en borrelt van de thema's; het werk is één van Sjostakovitsj' populairste symfonieën. Een klein wonder realiseerde Jansons juist daarom met zijn opeenstapeling van grootse, ongehoorde effecten. Dat begon al bij het fluwelig geplooide reliëf van de allereerste strijkersinzet, maar minstens zo opwindend was de wijze waarop het orkest speelde met de symfonische ontwikkeling. De weg van heroïek via tragiek naar hoop en triomf kende hier zeer extreme en effectvolle versnellingen (Allegro non troppo) naast momenten van bijna stilstand (Moderato). Ongewoon beklemmend klonken de ijle houtblazers in het Largo, waarvan de zenuwprikkelende en emotionerende breekbaarheid door de muisstille zaal werd uitvergroot.

Als geheel was deze Vijfde symfonie onder Jansons met de betoverende soli van met name concertmeester Alex Kerr een evenement. De volle Grote Zaal, die Jansons verwelkomde met een afwachtend applaus, reageerde na afloop met loeiende bravo's van arena-allure; over zijn ontvangst hoeft Jansons zich geen zorgen meer te maken.

Concert: Koninklijk Concertgebouworkest o.l.v. Mariss Jansons. Gehoord: 17/9 Concertgebouw, Amsterdam.