`Ik heb een enorme behoefte aan rust'

Studenten lenen steeds meer geld om rond te komen, zo werd onlangs bekend. Ook hebben ze meer moeite om die schuld af te lossen na hun studie. Hoe ziet het financiële leven van studenten er anno 2004 uit? Vandaag deel 4 in een serie: de vluchteling.

Het liefst zou Jean-Claude Rudakangwa zijn kleine kamer in een studentencomplex in hartje Leiden opgeven en anti-kraakwacht worden. Want dan betaal je maar zo'n 80 euro voor veel ruimte, weet hij. Terwijl hij nu maandelijks 205 euro kwijt is aan zijn bescheiden huisvesting. Maar het probleem is dat Jean-Claude (25) niet van verhuizen houdt; hij is al zijn hele leven onderweg.

Jean-Claude Rudakangwa komt uit Rwanda. ,,Een land met duizend bergen en duizend problemen'', in zijn woorden. Hij was vijftien jaar toen zijn ouders in 1994 met hun vier kinderen op de vlucht sloegen voor het massale geweld. Via Zaïre en Kenia kwam Jean-Claude in 1998 in een asielzoekerscentrum in Ossendrecht terecht. De gezinsleden waren elkaar tijdens de diverse vluchten kwijtgeraakt: zijn ouders en broers leven nu in Frankrijk, zijn zus woont in België. De eerste jaren in Nederland was Jean-Claude vooral bezig met overleven. ,,Ik heb toen bewust zo weinig mogelijk nagedacht over de toekomst, anders word je gek. Ik heb mensen psychisch ten onder zien gaan van onzekerheid. Het was een moeilijke periode, maar ik heb het overleefd.'' Hij vulde de tijd met fitness en fietsen en verdiende zo'n 25 gulden per week met baantjes in de wasserij en het magazijn van het asielzoekerscentrum. Jean-Claude is gelovig. ,,Ik vroeg God om me te helpen, maar vond dat ik zelf ook wat moest doen.'' En dus werd hij leider bij een scoutinggroep in Bergen op Zoom. ,,Het waren de enige Nederlanders met wie ik contact had, op het personeel van het asielzoekerscentrum na.''

Toen hij een verblijfsvergunning had, vertrok hij naar Leiden. ,,Ik had gehoord dat die stad zich profileert als stad van vluchtelingen en dat klopte. Via Vluchtelingenwerk kreeg ik begeleiding en een kamer in een huis met andere asielzoekers. Later kon ik terecht in dit studentenhuis.'' Hij ging bedrijfseconomie studeren aan de Hogeschool Holland in Amsterdam en is vorige maand afgestudeerd. ,,Hard studeren was mijn grootste droom toen ik hier kwam'', vertelt hij. ,,En die is uitgekomen. Mijn ouders hadden in Rwanda beiden een baan als hoge ambtenaar. Ik wilde hen laten zien dat ik hun goede voorbeeld volgde: mijn vader heeft in België gestudeerd, mijn moeder in Canada.''

Jean-Claude krijgt een beurs van het UAF, een stichting die vluchtelingstudenten begeleidt bij hun studie en financieel steunt. Vandaag is in de Rode Hoed in Amsterdam een afstudeerbijeenkomst voor hem en de 250 andere vluchtelingstudenten die met steun van het UAF afstudeerden. ,,Ik krijg een toelage van 470 euro per maand'', vertelt hij. ,,Daarvan moet ik zelf de kamerhuur betalen. Het UAF betaalt het collegegeld, alle verzekeringen en mijn boeken.'' Verder is hij jaarlijks 125 euro kwijt aan een sportkaart. En als hij in het weekeinde vrienden wil bezoeken – door zijn achtergrond en zijn verblijf in het asielzoekerscentrum heeft hij vrienden uit alle werelddelen en in alle hoeken van Nederland – is hij minimaal 50 euro per maand kwijt aan het uitgaansleven. Daar komen de reiskosten nog bij, want zijn OV-kaart geldt alleen op werkdagen, als hij naar school moet. Afhankelijk van de drukte op school verdiende Jean-Claude 100 tot 150 euro per week bij met bijbaantjes: hij is schoenmaker geweest, vuilnisman en heeft administratief werk gedaan.

Jean-Claude vindt het op zijn vijfentwintigste hoog tijd dat hij zijn eigen geld gaat verdienen en dat zou ook gelukt zijn als het asielbeleid hem niet dwarszat. ,,Ik heb stage gelopen op een accountantskantoor en daar kreeg ik een baan aangeboden. Maar helaas heb ik nog altijd niet de juiste papieren, omdat de regels ten aanzien van Rwanda zijn veranderd. Ik moet nu eerst bewijzen dat ik daar niet veilig ben.'' Hij is tamelijk gelaten onder de nieuwe onzekerheid. ,,Ik heb zo'n behoefte aan rust!''

Het is niet dat Jean-Claude nooit meer terug wil naar zijn land. ,,Ik houd heel erg van Rwanda en als het er goed zou gaan, wil ik ooit terug. Maar nu kan dat nog niet. Ik begrijp de regels hier wel, maar ze zijn zo weinig flexibel.'' Deze maand is hij, in afwachting van de juiste papieren om te mogen werken en wederom met financiële steun van het UAF, begonnen aan een mastersopleiding Accounting & Control, een tweejarige post-HBO-studie aan de Vrije Universiteit. Want een HBO-studie is best aardig, zegt hij, maar hij wil zich verder ontwikkelen.

Waar zal Jean-Claude zijn pensioen halen? ,,Goeie vraag. Mijn grootste droom is om hier registeraccountant te worden, een paar jaar ervaring op te doen, dan terug te gaan naar een stabiel Rwanda, daar een paar jaar te werken bij een westers accountantskantoor en dan mijn eigen bureau op te zetten. Ik wil werk verschaffen aan de armen en iets voor mijn land betekenen. Of die droom zal uitkomen, valt niet met zekerheid te zeggen.''

Volgende week in de serie `student en geldzaken': de rijke student.