Het genie van de Fontys

De sof van de onmogelijke nulpuntenformule, zo laat de `wiskundige doorbraak' van de 27-jarige HBO-student Geert-Jan Uytdewilligen zich het best omschrijven. Wat de kwestie ook pijnlijk duidelijk maakt: wetenschap in de krant is een vak apart.

Het begon allemaal met een persbericht vol kromme wiskunde dat de Eindhovense Fontyshogeschool op 3 september op haar website plaatste: `Fontysstudent lost eeuwenoud wiskundig probleem op'. Geert-Jan Uytdewilligen, afkomstig uit het Zeeuwse Philippine en vierdejaarsstudent toegepaste natuurwetenschappen, zou een opzienbarende doorbraak hebben geforceerd bij het bepalen van de nulpunten van polynomen. Een voorbeeld van een polynoom is 2x5 -3x² + 8x + 2, waarbij de hoogste exponent, in dit geval vijf, de graad aangeeft. Formules om de nulpunten van een polynoom te bepalen reiken niet verder dan graad vier. Uytdewilligen claimde (in het artikel The roots of any polynomial equation dat hij op 20 augustus op het internetarchief arXiv:math plaatste) een formule te hebben ontdekt om de nulpunten van een polynoom van willekeurige graad te bepalen. Een revolutie die de wiskunde op haar grondvesten zou doen schudden – indien waar.

Maar het was niet waar. In 1832 had het Franse genie Évariste Galois de nacht vóór hij op twintigjarige leeftijd een fataal duel om een meisje zou aangaan een theorie op papier gezet die bewees dat een nulpuntenformule voor polynomen vanaf graad vijf eenvoudigweg niet bestaat. En wie de moeite neemt het artikel van Uytdewilligen te bekijken ziet in een oogopslag dat het niet om een exacte bepaling van de nulpunten gaat, maar om een benaderingsmethode – iets totaal anders. Eén gesprekje met een wiskundige had Uytdewilligen uit de droom kunnen helpen, maar in plaats van zijn `vondst' aan iemand met verstand van zaken voor te leggen, schakelde hij (buiten medeweten van zijn wiskundedocenten) de pr-afdeling van de Fontyshogeschool in. Science by media in plaats van science by peer review.

Het persbericht van de Fontyshogeschool sloeg in als een bom. Tenminste, bij media die het met wetenschapsjournalistiek niet zo nauw nemen en uit onkunde en desinteresse de dolste beweringen voor zoete koek slikken. Het ANP zette de `wiskundige doorbraak' zonder zich om een check te bekommeren op het net, Uytdewilligen haalde het Radio 1 journaal en tal van regionale en landelijke kranten namen het spectaculaire nieuws zonder zich een moment achter de oren te krabben op in de kolommen. `Student kraakt eeuwenoud wiskundig probleem', kopte het Algemeen Dagblad op zijn voorpagina. De Volkskrant, Trouw en deze krant negeerden de Eindhovense nulpunten.

De ontnuchtering kwam toen wiskundigen er lucht van kregen en de zeepbel doorprikten. `Wiskundestudent eeuw te laat met vondst', herstelde het AD. `Toch geen wiskundig genie', volgde Het Parool. Maandag kwam de Fontys-site met een nieuw bericht: `Twijfel over doorbraak wiskundig probleem'. Er is `onvoldoende geverifieerd of de oplossing van Uytdewilligen helemaal klopt' geeft perswoordvoerder Matty Salimans toe. Fontyn-bestuursvoorzitter Norbert Verbraak is `trots' op zijn student. `Of de oplossing nou wel of niet klopt, zal blijken.' Je moet maar durven.