Help, de topman verkoopt!

Telecombedrijf KPN opereert al weken op de beurs als grote koper van zijn eigen aandelen. KPN's (ex-)bestuurders verkopen hun stukken juist.

Het toeval deed zich afgelopen maandag voor, op een gewone bewolkte septemberdag in Amsterdam. Terwijl bestuursvoorzitter Ad Scheepbouwer van KPN in een keer 1.567.398 aandelen KPN verkocht – opbrengst bijna 10 miljoen euro – kocht de vennootschap KPN 1.567.398 aandelen KPN tegen exact dezelfde koers (6,30 euro). Maar er vond geen aandelenhandel plaats tussen Scheepbouwer en zijn werkgever, verzekert het telecombedrijf. KPN kocht gewoon via een effectenmakelaar eigen aandelen in, en Scheepbouwer verkocht zijn aandelen ook via een bank. De transacties staan volgens een woordvoerder van KPN ,,los van elkaar''.

Het enige wat KPN wel bewust deed op maandag was de effectenmakelaar informeren dat er niet méér aandelen mochten worden ingekocht dan Scheepbouwer verkocht. Anders zou het kunnen lijken dat KPN de koers opdreef om de topman iets comfortabeler te laten uitstappen, zo luidt KPN's redenering.

Wie het recente verloop bekijkt van KPN's grootschalige inkoop van eigen aandelen kan die kwade gedachte echter moeilijk uit zijn hoofd zetten. KPN zal in het derde kwartaal tot maximaal 1 miljard euro eigen aandelen inkopen. Het telecombedrijf verdient te veel en heeft te weinig aanlokkelijke investeringsmogelijkheden. Een investering in het eigen aandeel is een populair antwoord van ondernemingen op zo'n situatie. Aandelen worden zo schaarser en de koers zou dan moeten stijgen.

Dat deed het aandeel KPN de afgelopen weken ook. Sinds 9 augustus slaat KPN bijna dagelijks zijn slag op Beursplein 5, met een koers die tot medio deze week in een stijgende trend zat. Terwijl de inmiddels vertrokken financieel directeur Maarten Henderson al zijn aandelen verkocht en topman Ad Scheepbouwer het belangrijkste deel van zijn optiepakket verzilverde (en de daarmee verworven aandelen direct weer verkocht), kocht KPN de afgelopen weken 60 miljoen eigen aandelen in. Alleen op 3 en 9 september (zie grafiek) liet KPN verstek gaan bij de handel in zijn eigen stukken. Zelfs als die dagen worden meegeteld staat het telecombedrijf sinds 9 augustus borg voor 19 procent van de totale handel in aandelen KPN.

De actie van Scheepbouwer viel op de beurs niet in goede aarde. Meteen op de eerste dag dat de bestuursvoorzitter het pakket kon verzilveren dat hij drie jaar geleden bij zijn aantreden kreeg, oefende Scheepbouwer het recht uit om aandelen KPN tegen 3,99 euro te kopen om ze direct tegen 6,30 euro op de `beurs' te verkopen. Voor effectenbank Oyens & Van Eeghen was het zelfs aanleiding om een verkoopadvies voor het aandeel KPN te geven. Als de topman al zo snel van zijn aandelen afwil, bevelen wij beleggers aan hetzelfde te doen, luidde de redenering van analist Bert Siebrand.

Het is in Nederland zelden vertoond dat een cashende topman zorgt voor een verkoopadvies van analisten. In Amerika is het echter niet ongebruikelijk. Daar bestaat een hele school van beleggers die de kopen en verkopen van ingewijden op de voet volgt. Ingewijden hebben per definitie een informatievoorsprong, zo redeneren zij. Daarom kopiëren zij het beleggingsgedrag van topmannen. Amerikaanse beleggingsgoeroes die de methodiek al jaren toepassen claimen bovengemiddelde rendementen.

Op macroniveau kan het handelsgedrag van bestuurders als vertrouwensindicator worden gehanteerd. Hoe staat de markt ervoor? De laatste gegevens van dataleverancier Thomson Financial over de Amerikaanse beurs zijn weinig hoopgevend. In juli 2004 verkochten Amerikaanse bestuurders ruim 18 maal zoveel aandelen van hun bedrijf als zij kochten. In augustus kwam de ratio iets beter uit, op 17,1. De vuistregel is dat ratio's boven de 20 op een bear markt duiden, ratio's beneden de 12 duiden op een bull markt. In dat opzicht was de markt in augustus aan de beterende hand, maar nog wel richtingloos.

Eerder deze maand toonde de bestuursvoorzitter van Euronext heel wat meer vertrouwen in zijn werkgever dan Scheepbouwer. Jean-François Théodore oefende al zijn opties uit, maar verkocht niet 1 van de ruim 100.000 aandelen die hij zo verkreeg. Voor wie in de insider-strategie gelooft: kopen, dat aandeel Euronext.

    • Jeroen Wester