Aangrijpend ooggetuigenverslag Beslan

Kort na de ontknoping van het gijzelingsdrama in een school in Beslan sprak BBC-reporter Damian Grammaticas met overlevenden: kinderen, ouders, schoolpersoneel. Vorige week vrijdag vertoonde BBC Panorama een reconstructie van drie gruwelijke dagen, het Belgische Canvas en RTL5 zenden dit aangrijpende relaas zondag vrijwel gelijktijdig uit.

De terroristische actie ving aan op de eerste dag van het nieuwe schooljaar. Een filmpje van die dag een paar jaar terug toont verheugde kinderen met bloemen en ballonnen in de hand. De beelden worden gevolgd door ooggetuigeverslagen van de feestelijkheden van 1 september jongstleden. Leraren dachten aan een grap nadat de eerste salvo's klonken, maar toen in de lucht schietende terroristen over het schoolplein renden, werd duidelijk dat het ernst was – en brak de paniek uit.

Een jongetje vertelt hoe een terrorist hem vroeg waar de gymzaal was. Nadat de menigte daarheen was gedreven, werden in de basketbalkorven explosieven aangebracht. Het leven in Beslan had die dag zijn gewone verloop, maar zodra het nieuws over de situatie in het schoolgebouw rondging, verlamde het stadje.

Hartverscheurend zijn argeloze uitspraken van de kinderen. De jonge Oleg was ervan overtuigd dat de terroristen de school pas zouden opblazen als iedereen het gebouw had verlaten. Vika meende vriendschap met een vrouwelijke terrorist te hebben gesloten omdat die haar water gaf. Andere kinderen, maar ook volwassenen, noemen voorbeelden van intimidatie door de gijzelnemers. Salimat Suley Manova mocht na bemiddeling met haar baby de school verlaten, maar moest ondanks haar smeekbeden haar zevenjarige zoon achterlaten. Ze zag hem niet meer terug. Voor de camera getuigt ze van haar diepe spijt niet te zijn gebleven.

Behalve door de sobere, bijna contemplatieve gesprekken is deze film indrukwekkend door de montage. Wat in de voorbije weken fragmentarisch op tv te zien was, wordt nu samenhangend en in chronologische volgorde getoond. Beelden van wanhopige ouders die door het kordon van soldaten trachten te breken worden afgewisseld met de door de terroristen zelf vervaardigde opnamen van de situatie binnen. Van de catastrofe op de derde dag wordt minutieus verslag gedaan, te beginnen met de beschieting door burgers van het gebouw. Die vormde voor de terroristen vermoedelijk de aanleiding om de explosieven in de gymzaal tot ontploffing te brengen. De documentaire brengt enige klaarheid in het inferno dat daarop volgde – feitelijk, want de gruwel van de gebeurtenissen ontstijgt het bevattingsvermogen.

The survivors' stories. Canvas, 20.20-21.05u., RTL5, 21.00-21.55u.