Schrijvers, voorzichtig!

Het was schrikken, afgelopen maandag, toen Remco Campert op een publiek feest ter ere van zijn vijfenzeventigste verjaardag plotseling ineenzeeg en met een ambulance moest worden afgevoerd. Volgens zijn uitgever leidde een combinatie van factoren tot het onwel worden van de dichter en columnist. Een van de factoren was ongetwijfeld dat Campert die avond, tegen heug en meug, keihard moest werken om zijn boeken te promoten.

De avond in De Kleine Komedie was namelijk geen verjaardagsfeest in de normale betekenis van het woord. Het was veeleer een promotieavond voor het merk Remco Campert, en in bredere zin voor uitgeverij De Bezige Bij. De media werken aan zulke bijeenkomsten met plezier mee: cameraploegen, radiojournalisten en verslaggevers van kranten worstelden zich door het gezelschap van vrienden, die verontwaardigd reageerden op het weinig besloten karakter van de avond. Anderen hadden dit al voorzien en om die reden hun uitnodiging geretourneerd.

Bij de promotie van boeken is de auteur de afgelopen jaren steeds meer centraal komen te staan. Er is een hausse aan schrijversjubilea: Hella Haasse (85), Joost Zwagerman (40), Gerrit Komrij (60), Willem Brakman (50 romans), Gerard Reve (80). Dat is geen toevallige samenloop van `bijzondere momenten' in het leven van de jubilerende kunstenaars. Het komt doordat uitgevers iedere mijlpaal aangrijpen om een `feestje' te organiseren, zodat de auteur met zijn hoofd verschijnt op televisie en in de krant, met alle commerciële voordelen van dien.

De trieste afloop van Camperts `verjaardagsfeest' zet aan het denken. Moeten – hoezeer schrijvers als Campert ook een eerbetoon verdienen – de fragiele oudjes van de Nederlandse letteren wel worden meegesleept in dit soort mediaspektakels? Het is een actuele vraag: de boekenweek is over enkele maanden, en Jan Wolkers levert zijn manuscript voor het boekenweekgeschenk rond deze tijd in bij de Stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek. Op 26 oktober wordt Wolkers 79, en in maart zal hij in tien dagen langs een paar dozijn boekhandels worden gesleurd, voor interviews, signeersessies, en vooral om zijn grenzeloze vriendelijkheid in te zetten voor de promotie van het Nederlandse boek.

Hoe belangrijk de auteur tegenwoordig ook is als uithangbord voor het literaire product, in sommige gevallen kan het onverstandig zijn om auteurs voor de promotie van hun werk in te zetten. En zoals nu blijkt, is dat niet alleen als ze niet mediageniek genoeg zijn. Niemand is gebaat bij een noodlottige afloop. Misschien wordt het tijd dat het rijpere deel van de Nederlandse auteurs wat meer aan de eigen gezondheid gaat denken, en wat minder aan de commerciële verplichtingen. Maar de verantwoordelijkheid in deze ligt toch vooral bij hen die de kunstenaar gebruiken om de verkoop van boeken te stimuleren. Dus CPNB: wees voorzichtig met Jan Wolkers!

    • Ward Wijndelts