Matjes met een reden

Laat ik nu altijd gedacht hebben dat Metallica, de hardrockgroep, uit Duitsland kwam. Ik had beter moeten weten. Want, zo lees ik in Hester Carvalho's jeugdboek Popmuziek, ondertitel 'Wat iedereen over pop moet weten', Metallica komt helemaal niet uit Duitsland, maar uit Amerika.

En laat ik nu altijd gedacht hebben dat het zogenaamde matje (haardracht, boven op het hoofd kort geknipt, in de nek lang gelaten) een uitvinding van rondhangende voetbalsupporters was. Ook fout. Uit hetzelfde boek leer ik dat het matje is uitgevonden door de fans van Metallica. En waarom? Nooit geweten dat er een reden voor het matje zou kunnen zijn. De Metallica-fans moesten er voor hun werk keurig uitzien, schrijft Carvalho, en dat was mogelijk met een matje: `Zo ben je keurig van voren en hardrock van achter.' Mooie zin. En een mooie verklaring. Ik vraag me af of het waar is, maar dat doet er ook niet zoveel toe.

En laat ik nu ook altijd gedacht hebben dat de mannen van Metallica in hun vrije tijd vloekend en tierend rondreden op een crimineel crossterrein met fascistische insignes op hun spijkerlaarzen. Ook daar is niets van waar. Zanger James Hetfield houdt van paardrijden en drummer Lars Ulrich verzamelt moderne kunst en bezoekt graag tentoonstellingen.

Wie Popmuziek aandachtig leest, weet na 120 bladzijden heel veel meer over pop en allerlei soorten popmuziek en alles wat daarbij hoort, dus ook over de herkomst, de achtergronden, de haardrachten, modes en vrijetijdsbestedingen. `Popmuziek gaat zo snel dat het bijna een soort krant is. Een krant om naar te luisteren.' Dat is het aardige uitgangspunt van Carvalho, poprecensente van NRC Handelsblad, en daarom komt hier van alles aan bod. Er zijn hoofdstukjes over heupen, hippies, hiphop en house. Over de billen van Jennifer Lopez, de schoenen van Missy Elliott en de beha van Anouk. Maar ook, kort, over de liedjes zelf en over het maken en opnemen ervan. Over geld, geweld en de tol van de roem: pers, opdringerige fans, uitputtende wereldtournees.

De opzet is zoals in alle Notendop Junior-deeltjes serieus, maar een echte leergang is het toch niet geworden. Het is eerder een verzameling losse verhaaltjes. Het boek kan overal opengeslagen worden. Geen grote verbanden, geen historische dwarsverbindingen of muzikaal-technische analyses. De reggae-paragraaf gaat over Jamaica, het weer, rastahaar, de armoe op het eiland, gevolgd door een korte biografie van Bob Marley, met een leuke anekdote over zijn auto tot slot: Marley reed in een BMW, `omdat het een afkorting is van Bob Marley & the Wailers.' Over de reggaemuziek zelf maar drie woorden, en die zijn dan ook nog eens opgenomen in een dubieus meteorologisch verklaringsmodel: `Op Jamaica is het heel warm en vochtig. Reggae past daarbij, want die muziek is langzaam en zwoel.'

Het lijkt me onzin, maar is het erg? Ik denk het niet. De doelgroep (`vanaf negen jaar') zal wel nieuwsgierig gemaakt worden door alle andere anekdoten en feiten, door het snelle tempo en door de opgewekte, aanstekelijke toon. Ik heb vaak moeten grinniken. Om de mooie karakteristieken bijvoorbeeld. `Arrenbiezangers klinken tevreden, alsof ze net iets lekkers hebben gegeten.' Om de fijne tautologieën: `Countrymuziek klinkt meestal verdrietig doordat de zangers en zangeressen met een snik in hun stem zingen.' Om de heldere uitleg: `Je hebt vrienden, maar ook vijanden. Daarom hebben veel rappers een pistool.' Mooiste zin: `Vroeger hadden veel mensen last van de generatiekloof.'

Hester Carvalho: Popmuziek. Notendop Junior. Van Goor, 120 blz. €9,95

    • Guus Middag