Liefdesduel om dichter-monster Shelley

De verdronken dichter Percy Shelley (1792-1822) ligt er op de theatervloer in romantische pose bij: nat warrig haar, hoofd geknikt, de openstaande witte kraag wat verfomfaaid, de armen gestrekt. Hij is zojuist verdronken, ,,verzwaard met een steen in de rivier'' zoals de tekst luidt. Toneelgroep Orkater brengt onder de titel Het Pianomeer in abstracte vorm de liefdesperikelen en de daaropvolgende verdrinkingsdood van Shelley, zijn vrouw Mary en de beide minaressen Harriet en Claire.

De bühne is stemmig zwart aangekleed met een wit doek in de hoogte dat het zeil van een schip suggereert. Dat klopt: Shelley vond de dood niet in een rivier, evenmin op een meer bij Lucca zoals het ergens heet maar in de golf van La Spezia met zijn jacht Ariel. Het is de dichterlijke vrijheid van tekstschrijfster Maria Barnas.

In de reeks eerdere muziektheatervoorstellingen van Orkater, waarvan Wie vermoordde Mary Rogers? een hoogtepunt is, vormt Het Pianomeer de meest intieme. Pianiste en zangeres Marieke Snijders vertolkt de rol van Shelley's eerste geliefde, Harriet, die uit pijn zelfmoord pleegde. Op subtiele wijze begeleidt zij achter de vleugel de handeling en mengt zich soms in de dramatische lijn. Kern is de strijd tussen Mary Shelley en de bedreigende, nieuwe minnares Claire. Op liefdevolle wijze drapeert Mary de dode dichter op een zwart bed. Hoe onaantastbaar zij zich ook probeert op te stellen, aldoor voelt Mary (gespeeld door Mo Marcus) de snijdende ogen van haar concurrente in de rug branden.

De spanning tussen de twee vrouwen krijgt een intense uitbeelding, zonder dat de actrices tot geschreeuw vervallen. De pianomuziek, gecomponeerd door Vincent van Warmerdam, sluit op fraaie wijze, cantabile, aan bij de liefdesstrijd. We kunnen er een vleug Chopin of Liszt in herkennen, in elk geval muziek gespeeld uit het hart.

Michel Sluysmans als Shelley toont niet zozeer een bezeten dichter, wat toch het gangbare beeld is, maar een amateur die met natuurkundige verschijnselen experimenteert. Zijn vrouw Mary schreef de beroemde griezelroman Frankenstein (1818). Op suggestieve wijze suggereert Barnas dat het daarin beschreven monster werkelijk heeft bestaan en haar man is, Percy. De poëtische structuur van Het Pianomeer onthult geleidelijk een ander dramatisch dilemma: zowel Percy als Mary zijn voorstanders van de vrije, onbaatzuchtige liefde. Maar zodra Claire ten tonele verschijnt, slaat Mary's vrijgevochten hart om in een hart geladen met jaloezie. Een koele oogopslag, een hautaine trek om de mond en zelfs een verraderlijke omhelzing laten zien dat Mary nog altijd de echte minnares van Shelley is, al toont Claire aan de dichter haar blote bovenlichaam.

Mary Shelley is superieur én intelligent, en verslaat Claire. In Frankenstein heeft ze het monster al getemd. De werkelijkheid kan haar niet verslaan.

Voorstelling: Het Pianomeer door Orkater. Tekst: Mria Barnas; muziek: Vincent van Warmerdam; regie: Peter Blok. Gezien: 16/9 De Toneelschuur, Haarlem. Te zien: 18/9 Stadsschouwburg Arnhem; 21-25/9 Bellevue, Amsterdam. Tournee t/m 6/11. Inl.: www.orkater.nl, 020-6060 606.