Lastig regeren

De verkiezingen in Hongkong hebben niet de gevraagde knieval voor het centrale bestuur in Peking gebracht, maar ook niet de zozeer gewenste doorbraak voor de democratische krachten. De uitslag bevestigt de observatie van een lokale uitgever dat het duistere politieke klimaat de voormalige Britse kroonkolonie ,,een lastig te regeren plaats maakt''. Op zichzelf past deze typering geheel bij zijn locatie. De Chinezen van Hongkong zien zichzelf als Cantonezen, zijn gewend aan de angelsaksische wereld en leven in een internationale metropool, aldus een Franse waarnemer onlangs in Le Monde. Bij het laatste onderdeel van deze trits past overigens de kanttekening dat de ministeries van Buitenlandse Zaken van deze wereld bar weinig aandacht aan de dag leggen voor dit `Aziatische Zwitserland'.

Dit gebrek aan belangstelling is kortzichtig. Hongkong is nog steeds de meest kosmopolitische stad van China, een geopolitieke factor van betekenis. Alleen al uit dien hoofde blijft Hongkong actieve belangstelling waard. Het is bovendien lelijk verraden door Peking, dat na de soevereiniteitsoverdracht van 1997 moeiteloos terugviel op oude koloniale gewoonten van zijn voorganger. Toch voorzagen de afspraken bij de overdracht mede in een geleidelijke invulling van de formule `één land, twee systemen' – met de nadruk op het laatste onderdeel. Voor de verkiezingen heeft Peking een klein charmeoffensief ingezet, maar daaraan ging een periode vooraf van opmerkelijk virulente aanvallen op de krachten van de vooruitgang. Geplande antisubversiewetgeving is weliswaar in de ijskast gezet, maar de deur kan nog steeds worden geopend.

De verkiezingen waren weliswaar vrij toegankelijk, maar de zetelverdeling in de wetgevende raad is verregaand vastgelegd en de bevoegdheden van deze LegCo zijn toch al beperkt. Afscheiding van China is trouwens zelfs bij geharnaste voorstanders van democratisering niet aan de orde. In deze omstandigheden stelt de verkiezingsuitslag Peking én Hongkong voor een dilemma. De verkiezingen hebben de status-quo bevestigd. Het klassieke motto `bussiness as usual' dient echter niet te worden verward met de burgerlijke apathie die vaak aan dit gebiedsdeel wordt toegeschreven. Wat voor apathie doorgaat kan ook een maatschappelijke strategie zijn om een dwingend politiek systeem te omzeilen. De massale demonstraties van de afgelopen tijd zijn niet zomaar weg te poetsen. Zij vormen veeleer een bevestiging van de waarschuwing dat Hongkong, ondanks zijn interne tegenstellingen, lastig te regeren blijft.