GOS-landen niet eens over vraag wie vijand is

De presidenten van de lidstaten van het GOS hebben zich op een bijeenkomst in Astana, in Kazachstan, solidair verklaard met Rusland in de strijd tegen de terreur. Maar ze werden het niet eens over de definitie van de vijand en de methoden om het terrorisme te bestrijden.

De leiders van het GOS (de republieken van de vroegere Sovjet-Unie, behalve de Baltische landen) meldden in een gemeenschappelijke verklaring dat alleen de samenwerking van ,,de hele beschaafde wereld de verspreiding van het kwaad'' van het terrorisme kan bedwingen. De bijeenkomst in Astana komt twee weken na de dramatische massagijzeling in Beslan.

De presidenten van Georgië en Moldavië wezen in Astana hun collega's op het bestaan van separatistische regimes op hun grondgebied, die zij bestempelden als haarden van terrorisme. Moskou wordt regelmatig beschuldigd die regimes – in Abchazië, Zuid-Ossetië en Transnistrië – te steunen. Het kwam tot een woordenwisseling tussen president Poetin en de Georgische president Michail Saakasjvili, die Poetin erop wees dat Sjamil Basajev, de Tsjetsjeense rebellenleider die de verantwoordelijkheid voor de gijzeling van Beslan heeft opgeëist, in de jaren negentig ,,de held van de separatisten in Abchazië was''. Abchazië scheidde zich toen af van Georgië, na een oorlog waarin Basajev – nu Ruslands meestgezochte Tsjetsjeense rebellenleider – aan de kant van de door Rusland gesteunde Abchaziërs vocht.

President Islam Karimov van Oezbekistan tekende bezwaar aan tegen wat hij een ,,simplistische'' benadering noemde. De bestrijding van terroristen zou eenvoudig zijn, zei hij, als ze met luchtaanvallen konden worden geëlimineerd. ,,De strijd tegen het terrorisme is echter ook de strijd tegen de wortels van het terrorisme, en tegen zijn ideologie. Waarom tolereren we de bouw van moskeeën met geld van Arabische landen waar de terroristen zijn opgeleid die de aanslagen in [de Oezbeekse hoofdstad] Tasjkent hebben gepleegd'', zo vroeg Karimov zich af.

Poetins voorganger als president van Rusland, Boris Jeltsin, heeft gisteren de na `Beslan' voorgestelde hervormingen van Poetin veroordeeld. Poetin wil voortaan de leiders van de 89 regio's en deelrepublieken benoemen en wil dat Doemaleden niet meer via het districtenstelsel maar alleen nog via partijlijsten worden gekozen. Zijn critici zeggen dat Poetin de democratie inperkt.

Jeltsin zei in een vraaggesprek dat Rusland niet moet afwijken van de grondwet van 1993 – die voorziet in maximale autonomie voor de regio's – omdat ,,de verstikking van de vrijheden en de afname van de democratische rechten evenzeer een overwinning van de terroristen zouden zijn''. Jeltsin tekende aan dat de grondwet van 1993 per referendum door de bevolking is goedgekeurd. ,,Alleen een democratisch land is in staat effectief op te treden tegen het terrorisme'', zo zei hij.