`Decentraal natuurbeheer slechte zaak'

Natuur en landschap worden in Nederland bedreigd door bestuurlijke versnippering, doordat het rijk de inrichting van het land wil overlaten aan provincies en gemeenten.

Dat staat in de Natuurbalans, een tweejaarlijks rapport van het Milieu- en Natuurplanbureau over de toestand van de natuur dat gisteren is verschenen.

De kwaliteit van het landschap neemt af door de verstedelijking. Tussen 1990 en 2000 is 31.000 hectare karakteristiek open gebied verdwenen. Om dit tegen te gaan heeft het kabinet twintig nationale landschappen aangewezen. Het kabinet moet concrete doelen voor deze landschappen formuleren. Dit vergt een ,,krachtige regie'' door de provincies, zo stelt het Milieu- en Natuurplanbureau, een samenwerkingsverband van het RIVM en het instituut Alterra van Wageningen Universiteit.

De biodiversiteit blijft in Nederland eveneens afnemen. Europese regelgeving draagt volgens de onderzoekers bij aan de bescherming van dier- en plantensoorten. Ook profiteren flora en fauna van de verbeterde waterkwaliteit in beken en rivieren. Minder goed gaat het met duinen en heide. Daar leiden verzuring en te veel mest tot ongewenste vergrassing en struikvorming. Vleermuizen doen het goed. Slecht gaat het met de dagvlinders. ,,In tien jaar tijd is tweederde van dagvlindersoorten in aantal afgenomen.'' Het beleid om verdroging in natuurgebieden tegen te gaan verkeert in een ,,impasse'', aldus de Natuurbalans. De weidevogels hebben het in Nederland moeilijk. De onderzoekers dringen aan op samenwerking tussen boeren en natuurbeschermers.

De Natuurbalans bevat ook kritiek op het kabinet bij het realiseren van de ecologische hoofdstructuur, een keten van aaneengesloten natuurgebieden. Het kabinet wil daarvoor meer particulieren en boeren inzetten. Maar particulier natuurbeheer levert tot dusverre ,,nauwelijks een bijdrage'', aldus het rapport. Boeren hebben wel veel belangstelling, maar zij halen minder natuurdoelen dan wanneer het rijk deze natuur laat beheren.

Natuurorganisaties onderstrepen in reacties op de Natuurbalans het belang van een sterke regie door de overheid. ,,Als je de Natuurbalans als barometer beschouwt dan staat die op grijs weer met kans op opklaringen'', constateert Staatsbosbeheer. De organisatie hoopt dat provincies hun regierol ,,krachtig oppakken om van het losse breiwerk dat de natuur nu nog is een stevig weefsel te maken''.

De Stichting Natuur en Milieu dringt aan op meer bemoeienis met natuur en landschap door het rijk. ,,Door het ontbreken van sturing staat de minister straks zelf met lege handen als er zaken echt uit de hand lopen.'' Vereniging Natuurmonumenten maakt zich vooral zorgen over de Ecologische Hoofdstructuur. ,,Dat de Ecologische Hoofdstructuur steeds meer vorm krijgt is een goede zaak, maar de samenhang van de EHS blijft onvoldoende. Daardoor blijft de natuur te versnipperd en gaan er veel planten en dieren verloren'', aldus Jan Jaap de Graeff, directeur van Natuurmonumenten.