Consumptieve rente weer aftrekbaar?

Ondernemer Fons Schirris is behoorlijk creatief, maar ook wat sneu. Best leuke ideeën starten veelbelovend maar ontsporen doordat hij net te ver gaat. Dat resulteert in verwarring, ook bij huiseigenaren die deze zomer konden lezen hoe een fiscale vondst van Schirris uitzicht biedt op volledige renteaftrek. Dat is een onjuist bericht met een kern van waarheid.

Of het gaat om zijn rol als klokkenluider, aspirant politicus of fiscale reddingsboei, het is met Fons Schirris steeds hetzelfde liedje. Als klokkenluider toonde hij in 2002 de feilbaarheid van het systeem van automatische bankincasso's aan. Hij schreef er een boekje over en demonstreerde het lek voor de televisiecamera door eigenmachtig ruim 700.000 euro over te boeken van willekeurige bankrekeningen naar zijn failliete bedrijf Fons Direct BV. Of dat geld ooit weer terugbetaald kon worden, wist hij niet; om de gedupeerden bekommerde hij zich niet. Volgens de officier van justitie had hij de show uit eigenbelang opgezet. Op die grond verwierp de rechtbank in Alkmaar vorige maand het beroep dat Schirris op de persvrijheid deed. Over de veroordeling voor meervoudige valsheid in geschrifte (zestig uren taakstraf en drie maanden voorwaardelijk) is de ondernemer erg verontwaardigd; hij tekende hoger beroep aan.

De politieke carrière van Fons Schirris loopt al evenmin over rozen. De onversneden klokkenluider Paul van Buitenen (Europa Transparant) wilde hem niet in zijn partij. Hij kwam wel op de lijst van Emile Ratelband terecht. Het oprichten van de eigen partij Nederland Transparant kwam Schirris vorige maand te staan op een rechterlijk verbod van het gebruik van die naam.

En dan de fiscale vondst. Die werd deze zomer door De Telegraaf gepresenteerd met de spectaculaire constatering: ,,Huiseigenaren kunnen de rente die zij voor hun persoonlijke leningen betalen voortaan weer gaan aftrekken van de belasting''. Het krantenstuk leidde tot Kamervragen en kritisch commentaar in de fiscale vakpers. Sindsdien is ook hier onduidelijkheid troef.

Waar gaat het allemaal om? Normaal gesproken vormt de rente die een particulier betaalt over een persoonlijke lening of een doorlopend krediet, geen fiscale aftrekpost. Dat geldt voor alle leningen die deel uitmaken van iemands vermogen (box 3 van de inkomstenbelasting). De systematiek wordt op één punt doorbroken en wel bij het eigen huis, een politieke heilige koe. Daarvoor betaalde rente, meestal hypotheekrente, is wel aftrekbaar (in box 1). Die opzettelijke weeffout in het fiscale systeem zadelt ons op met een grensvlak tussen consumptieve leningen (geen renteaftrek) en aan het eigen huis gebonden leningen (wel renteaftrek). Op dat grensvlak opereert Fons Schirris.

De (hypotheek)renteaftrek geldt niet alleen voor leningen om een huis te kopen. De aftrek is er ook voor leningen om het eigen huis in stand te houden en te verbeteren. Dus ook voor de lening voor een nieuw dak of een zwembad. Maar, zo redeneert Schirris, daarnaast heeft men ongemerkt nog heel veel kleine uitgaven voor het instandhouden van het huis. Dan denkt hij aan het oppoetsen van de parketvloer zo goed als aan de aanschaf van een dweil of stofzuigerzakken, aan het water om het gazon te sproeien en de slijtage van een tuinbroek. Om die veelheid van kleine posten makkelijk te administreren geeft Schirris op internet toegang tot een speciaal boekhoudpakketje. De abonnementskosten voor het eerste jaar zijn bijna 100 euro. Het is het de bedoeling dat men vooraf geld leent voor de begrote (kleine) uitgaven. Omdat die uit de speciaal afgesloten lening worden betaald, blijft er geld over om al eerder opgenomen consumptief krediet af te lossen. Financieel verandert er dan niet veel. Er is meer schuld aan de ene kant en minder schuld aan de andere kant. Het gaat om de fiscale verandering: er is aftrekbare rente gecreëerd op de aan het huis gebonden lening.

De Telegraaf vertaalde dat als volgt: ,,Het programma biedt de mogelijkheid een bestaande consumptieve lening voor een auto aftrekbaar te maken''. Dat is veel te kort door de bocht, maar deze foute omschrijving joeg de schrik in de benen van PvdA-Tweede Kamerlid Ferd Crone. Die nam niet de moeite de website van Schirris te bekijken (www.homeandgardencard.nl) maar verlangde op basis van het krantenartikel meteen maatregelen van staatssecretaris Joop Wijn (belastingen). Vlot parlementair flodderwerk, waar de staatssecretaris zich makkelijk van af kon maken. Wijn antwoordde dat De Telegraaf fiscale onzin uitkraamde en omzeilde de werkelijke knelpunten. Is het systeem van Schirris daarmee afgeserveerd?

Nee, de genoemde grotere uitgaven zijn wel degelijk fiscaal vriendelijk te financieren met een afzonderlijke lening. Dat is overigens geen vondst van Schirris, elke belastingalmanak wijst daarop. Voor kleinere onderhoudskosten kan de opzet van Schirris werken zolang wordt geleend met die specifieke uitgaven voor ogen. Die kan men dan net zo goed bijhouden zonder dat dure abonnement op een website. Men kan ook zelf een simpel huishoudboekje op de eigen computer installeren.

Maar het is oppassen geblazen. Schirris gaat namelijk te ver met het voorspiegelen van renteaftrek bij uitgaven voor bijvoorbeeld sproeiwater, schoonmaakmiddelen en tuinbroeken. Wie die lijn volgt, stevent af op een conflict met de belastinginspecteur en op een weinig kansrijke rechtszaak. De visie van de belastingrechter op dit punt is overigens niet helemaal duidelijk. Het ziet er naar uit dat de rechter normale woonkosten, zeg maar de uitgaven die een huurder voor eigen rekening zou moeten nemen, fiscaal niet honoreert. Dat haalt voor de meeste mensen de aardigheid er behoorlijk van af. Toch kan het schuiven met leningen rond het eigen huis meer fiscale voordelen bieden dan Crone en Wijn lief is. De mogelijkheden zijn evenwel veel beperkter dan Schirris zijn klanten voorspiegelt.

Dit is de eerste aflevering van de rubriek `Fiscale Zaken' door belastingspecialist Aertjan Grotenhuis.

    • Aertjan Grotenhuis