Blonde jongens in zonovergoten hel

Tientallen jongenslijven sieren de wanden van Galerie Cokkie Snoei. Ze staan, gekleed in identieke witte zwembroeken, netjes in het gelid. Ze zweven met perfect gestrekte lichamen door de lucht, als de schoonspringers uit Leni Riefenstahls film Olympiade. Of ze trainen hun nekspieren door zich met hun hoofden op te drukken. Allemaal hebben ze hetzelfde arische uiterlijk, hun haren zo blond dat ze licht lijken te geven, hun ogen net zo ijzig blauw als de heldere hemel die als decor dient.

De in Oost-Duitsland geboren kunstenaar Norbert Bisky (1970) schildert de beelden die hij kent uit zijn jeugd en heeft daar in eigen land veel succes mee. Op tentoonstellingen in zijn Berlijnse galerie Michael Schultz zijn Bisky's doeken – ondanks prijzen tot 35.000 euro – vaak al voor de opening uitverkocht. Maar zijn werk roept, vooral bij oudere Duitsers, ook veel wrevel op. Bisky zou dwepen met fascistische symboliek en de DDR verheerlijkend afschilderen als arbeidersparadijs.

Die beschuldigingen zijn onterecht, zo blijkt op zijn Rotterdamse tentoonstelling Opkomst en Verval. Bisky neemt wel degelijk een kritisch standpunt in. Op het metersgrote doek Wir müssen weiter (2004) ogen de blonde jongens weliswaar lichamelijk fit, ze hangen intussen wel kotsend tegen dunne berkenboompjes. De link met onoverwinnelijke DDR-sporters en doping is snel gelegd. Op de achtergrond stort een vliegtuigje ter aarde. De neergang van de socialistische heilstaat lijkt in gang gezet.

Bisky houdt van stevige symboliek. Hij deelde zijn expositie thematisch op in twee delen die hemel en hel moeten voorstellen. Voor overheerst de kleur blauw en vermaken de jongens zich met sport en spel in zonovergoten landschappen, achterin de galerie tuimelen hun dubbelgangers over elkaar heen in een roodgloeiende omgeving. De composities vol gespierde lichamen doen denken aan barokke plafondschilderingen, het fletse kleurgebruik lijkt afgekeken van David Hockney.

Het is in deze `hel'-schilderijen dat Bisky's fenomenale techniek – op de kunstacademie in Berlijn was hij leerling van Georg Baselitz – het beste tot zijn recht komt. Met trefzekere hand heeft Bisky de olieverf in dunne laagjes aangebracht, zodat het wit van het geprepareerde doek nog overal blootligt. Het lijkt wel of de voorstellingen in dia-negatief geschilderd zijn en het licht er van achteren doorheen schijnt.

Als de hel staat voor het Westen, of voor de wereld na de val van de Muur, dan is het volgens Norbert Bisky's schilderijen goed toeven. Eindelijk lol, lijkt hij met zijn dubbelzinnige voorstellingen te willen zeggen. Dat apocalyptische visioen zou bij nader inzien ook een homoseksuele orgie kunnen zijn.

Opkomst en verval, schilderijen van Norbert Bisky. T/m 10 okt in Galerie Cokkie Snoei, Mauritsweg 55, Rotterdam. Do t/m zo 13-18u.

    • Sandra Smallenburg