Akoenins held lijkt steeds minder op Sherlock Holmes

Grigori Tsjchartisjvili schrijft nu al jaren policiers onder het intrigerende pseudoniem B. Akoenin. Daarmee verwijst hij naar de anarchistische literator Bakoenin, alsof hij zodoende de literaire en historische kant van zijn thrillerschrijverij tegelijkertijd wil aangeven. In zijn nieuwste, althans meest recent vertaalde roman Staatsraad staat wederom inspecteur Erast Fandorin centraal. Het is deel zes uit een zevendelige reeks, waarin Fandorin inmiddels de onuitlegbare functie van staatsraad heeft bereikt.

Moskou, op de overgang van de negentiende naar de twintigste eeuw, wordt geplaagd door anarchistische oprispingen, bomaanslagen, moordaanslagen en overvallen. Een hoge regeringsfunctionaris die vanuit hoofdstad Petersburg (Piter) per trein poolshoogte komt nemen, wordt op het laatste traject vermoord door een anarchistische gangster die zich voordoet als Fandorin. Maar de echte Fandorin weet van niets.

Verdacht, maar niet minder berekenend en terughoudend dan in zijn andere avonturen onderzoekt de excentrieke staatsraad de zaak die gaande dit bloederige avontuur de halve Moskouse politietop het leven kost. Akoenin laat zijn held voortdurend balanceren op de grens tussen onnozelheid en genialiteit. Tezamen met wat romantische en exotische trekjes (onder andere zijn dagelijkse gymnastiekoefeningen met zijn trouwe Japanse bediende Masa), lijkt Fandorin daardoor meer op inspecteur Clouseau uit de Pink Pantherfilms dan goed voor hem is.

Akoenin compenseert dat knap door in de hoofdstukken over de belevenissen van de nietsontziende cynici aan gene zijde een bij vlagen existentialistische, film-noir achtige sfeer op te roepen. De verstotenen en wereldverbeteraars in prerevolutionair Moskou krijgen een levensechte en toch ook romantisch negentiende-eeuwse behandeling, waarmee Akoenin zijn ambitie om thrillers te schrijven die zich in de tijd van Tolstoj afspelen volledig waarmaakt.

Viel van eerdere Fandorinboeken op dat ze steeds een ander soort plot hadden, à la Agatha Christie, of à la Sherlock Holmes (de novelle `Decorateur' in de vorige Akoeninvertaling Bijzondere opdrachten), ditmaal is de actierijke ontknoping van het complexe complot er eentje à la James Bond. In Akoenins fin de siècle past immers het hele thrillergenre.

Boris Akoenin: Staatsraad. Vertaald uit het Russisch door Arie van der Ent.

De Geus, 348 blz. €22,50

    • Gert Jan de Vries