Poëzie van dagelijkse taal

Met onvaste stem begint Willem Wilmink, in een tv-programma van tien jaar geleden, over de Javastraat in Enschede te zingen. Even later komt het straatje zelf in beeld, terwijl er een plaquette wordt onthuld. Hier werd Wilmink geboren en hier stierf hij ook, een jaar geleden. De dichter die poëzie maakte van dagelijkse taal had zich aan het eind van zijn leven teruggetrokken in zijn vertrouwde Twente en wilde daar nooit meer weg. Ook niet als hij anderen daarmee pijn deed, door bijvoorbeeld niet aanwezig te zijn bij het huwelijk van zijn zoon of bij de begrafenis van Harry Bannink die vaak zulke prachtige muziek bij zijn teksten maakte.

Ter gelegenheid van een tentoonstelling die morgen wordt geopend in het Letterkundig Museum in Den Haag, maakte Dirk Jan Roeleven de documentaire Willem Wilmink, dichter in de Javastraat, die morgenavond te zien is in de NPS-rubriek Het uur van de wolf. Een zorgvuldig uitgebalanceerd portret is het, waarin met veel liefde – maar niet kritiekloos – over Wilmink wordt gepraat. Door zijn broers, die bij hun geboortehuis vertellen over de schuilkelder waarin de kleine Willem tijdens de bezetting zat. Door zijn eerste vrouw, die hem ,,hartelijk en gevoelig'' vond, maar ten slotte toch niet kon leven met een man met ,,onvoorspelbare gedragingen''. Door zijn tweede vrouw, die tot taak had hem af te schermen voor de buitenwereld. En door zijn twee stiefdochters en twee zoons, van wie de oudste het gave liedje Frekie beschrijft als ,,een overschatte draak'', maar daaraan onmiddellijk toevoegt: ,,Yesterday van de Beatles ontroert óók niet meer.''

Ook vrienden en collega's als Herman Finkers, Hans Dorrestijn, Aart Staartjes, Edwin Rutten en Joost Prinsen komen aan het woord. Finkers demonstreert hoe Wilmink op zijn schrijfmachine beukte, Dorrestijn stelt vrolijk vast dat Wilmink nog niet eens thee kon zetten (,,zelfs niet toen de zakjes uitgevonden waren'') en Prinsen is de beste verteller van allemaal. Helaas ontbreekt Herman van Veen, die veel Wilmink-teksten zong en hem met Hilversum III zijn grootste hit bezorgde. Maar volledig kan zo'n tv-portret nu eenmaal niet zijn. Mooi wel, en dat is het.

Willem Wilmink, dichter in de Javastraat, NPS, morgen, Ned.3, 20.55-21.55u.

    • Henk van Gelder