Miljoenennota in teken van malaise

Het kabinet voorziet opnieuw een jaar van bezuinigingen en economische malaise. Het bezuinigt komend jaar 2,5 miljard euro extra om het begrotingstekort te beperken.

Dat blijkt uit een concept van de miljoenennota, bestemd voor prinsjesdag volgende week. Het concept van zo'n honderd pagina's, dat dateert van 10 september, is in het bezit van deze krant. Het kabinet wilde zoals gebruikelijk de informatie geheimhouden totdat de koningin op prinsjesdag de troonrede voorleest.

De overheid moet volgens het kabinet kleiner worden en slagvaardiger. Alleen in veiligheid wordt meer geïnvesteerd. De bezuinigingen treffen vooral sociale zekerheid, onderwijs, zorg en lagere overheden. Het gaat volgens het kabinet om ,,maatregelen die door velen als minder plezierig of zelfs als pijnlijk worden ervaren''. Op de terreinen van veiligheid en integratie wil het kabinet echter steviger ingrijpen. Het kabinet noemt dit jaar de effectieve bestrijding van internationaal terrorisme als hoogste prioriteit op het terrein van veiligheid.

Onder het motto `versterkt uit het dal' legt het kabinet uit dat het de economische problemen aangrijpt om de overheid zich verder uit het publieke domein te laten terugtrekken. Burgers, bedrijven en instellingen moeten meer ruimte krijgen voor eigen initiatief, zo stelt het kabinet, net als vorig jaar.

Het kabinet-Balkenende II is naar eigen oordeel vorig jaar ,,voortvarend van start gegaan met het realiseren van zijn ambitieuze hervormingsagenda''. Zo wordt gewezen op afname van wachtlijsten en wachttijden in de zorg, verbetering op het terrein van de veiligheid en een dalend aantal verstrekte bijstandsuitkeringen na het invoeren van de nieuwe Wet werk en bijstand.

De ,,eerste horden zijn genomen'', maar toch beantwoordt het kabinet de vraag of het op koers ligt met de ,,daadwerkelijk uitvoering'' van beleid, niet bevestigend. In dat verband wordt erop gewezen ,,dat de economische situatie ongunstiger blijkt dan eerder werd gedacht''. Het jaar 2003 was met een economische krimp van 0,9 procent het slechtste jaar sinds twintig jaar, memoreert de nota.

De oplossing zoekt het kabinet in extra maatregelen ,,om het appèl op eigen verantwoordelijkheid en onderlinge betrokkenheid te versterken''. Kritiek levert het kabinet op landen die juist extra investeringen plegen om de economie weer aan te praat te krijgen. Het expansieve beleid van landen als Duitsland en Japan vergroot volgens het kabinet de problemen voor jaren. Door ,,structurele hervormingen'' door te voeren hoopt het kabinet de veerkracht van de Nederlandse economie te bevorderden. Het kabinet voorziet dat het begrotingstekort in 2005 zal dalen van 3,0 procent dit jaar naar 2,6 procent, op basis van een gematigd economisch herstel van 1,5 procent. De betrouwbaarheid van de ramingen is echter ,,te beperkt om er blind op te varen'', zo waarschuwt de miljoenennota.

    • René Moerland