Miljoenenmystiek

Vandaag brengt deze krant veel nieuws over de miljoenennota, ontleend aan een conceptversie van 10 september die de minister van Financiën afgelopen vrijdag heeft voorgelegd aan de ministerraad. Gaat een redactie daarmee over de schreef, zoals sommige politici gisteravond zeiden? Wordt de lezer wel goed bediend als de journalist niet de tijd neemt om het `echte' stuk af te wachten, dat `eerst' goed te bestuderen alvorens het te publiceren? En hebben `de media' nu prinsjesdag bedorven, zoals uit sommige reacties doorklonk? Minister Hoogervorst sprak bijvoorbeeld gisteravond over een gebrek aan zelfbeheersing bij `de media' en voorspelde dat aan het Binnenhof `nu helemaal' het Wilde Westen zou aanbreken. Deze krant is het daar niet mee eens. Nieuws moet gepubliceerd worden zodra het zich voordoet en de betrouwbaarheid en juistheid ervan is gecontroleerd. De lezer mag er daarom op vertrouwen dat de conceptversie waarover wij beschikken op hoofdpunten niet zal afwijken van de versie die volgende week openbaar wordt. En mocht dat onverhoopt toch het geval zijn, dan zal de redactie dat ruimhartig melden. Wij denken dat de lezer en dus de burger met deze benadering het best is gediend.

Dit jaar besloot NRC Handelsblad het embargo voor prinsjesdag niet te tekenen, dat overigens pas vrijdag zou ingaan. Embargoafspraken kunnen nuttig zijn en worden ook door deze redactie geaccepteerd, mits de voordelen voor de lezer opwegen tegen de nadelen. Embargo's zijn altijd vrijwillig. Deze langjarige gewoonte van vier dagen mediastilte tussen pers en politiek lijkt zichzelf te hebben overleefd. Ministers en hun voorlichters zoeken tegenwoordig actief de publiciteit met hun plannen, al ruim voor prinsjesdag. Schendingen van het embargo door andere media komen steeds meer voor. Al jaren bevatten de prinsjesdag-stukken eerder `nieuwtjes' dan nieuws. Journalistiek is deze `toogdag van de democratie' vooral een goede gelegenheid geworden om de plannen voor het nieuwe parlementaire jaar nog eens overzichtelijk en in politieke context te publiceren. De laatste jaren nam het doorvlooien van de halve meter papier die het kabinet de Tweede Kamer aanbiedt de redactie dan ook steeds minder tijd. Uit de miljoenennota die de redactie gisteravond bemachtigde kon binnen anderhalf uur een volledig nieuwsoverzicht op onze website nrc.nl worden gepubliceerd. Een echte journalistieke reden om voor een embargo van vier dagen te tekenen heeft deze krant dan ook niet meer. Het weegt in ieder geval niet op tegen de verlegenheid waarin de krant komt als een ander medium het embargo wel schendt, waarna onze lezers en sitebezoekers nog dagen op uitsluitsel moeten wachten omdat het embargo categorisch publiceren verbiedt.

Wellicht zien sommigen deze activiteiten als een devaluatie van prinsjesdag. Maar het is niet de verantwoordelijkheid van een krant om de mystiek van de macht in stand te houden, eerder het tegendeel. Ongetwijfeld wordt deze deftigste dag uit het parlementaire jaar van z'n politieke lading ontdaan als de lezer in de oud-papierbak de nieuwste plannen kan opzoeken. Maar zijn het dan de journalisten die `zelfbeheersing' moeten tonen? Of is er nog een andere partij in dit spel?