Halsema haalt bijstandsrecht uit toetsing

Rechters mogen wetten niet gaan toetsen aan het grondwettelijke recht op bijstand.

Onder druk van de VVD-fractie in de Tweede Kamer haalt Kamerlid Halsema (GroenLinks) het recht op bijstand uit haar initiatiefwetsvoorstel voor constitutionele toetsing.

Dat bleek gisteren bij de afronding van de parlementaire behandeling van de grondwetswijziging. Nederland is het enige EU-land waar rechters op geen enkele wijze mogen beoordelen of nationale wetten in overeenstemming zijn met de Grondwet. Een meerderheid van de Tweede Kamer wil daar nu verandering in brengen.

VVD, PvdA, GroenLinks, D66, ChristenUnie en SGP lijken het voorstel te steunen van Halsema om alle rechters straks de mogelijkheid te geven op verzoek van burgers te toetsen of wetten in overeenstemming zijn met de Grondwet. Nu kunnen wetten alleen getoetst worden aan internationale verdragen.

De Kamer voelt niet voor instelling van een apart constitutioneel hof, zoals in bijvoorbeeld Duitsland en de Verenigde Staten bestaat. Grondrechten die de overheid alleen een verplichting opleggen iets te regelen, zoals het faciliteren van scholen, worden niet toetsbaar.

Voor de VVD en het kabinet was het een belangrijke eis dat ook het recht op bijstand wordt uitgezonderd. Volgens minister De Graaf (Bestuurlijke Vernieuwing) is het recht op bijstand geen direct werkend grondrecht, maar alleen een verplichting voor de overheid die nadere regeling behoeft. Hij waarschuwde dat het kabinet het initiatiefwetsvoorstel mogelijk niet zal steunen bij behandeling in de Eerste Kamer, als de ,,balans zou doorslaan''. Initiatiefnemer Halsema verklaarde zich gedwongen te voelen het recht op bijstand uit te zonderen om haar wetsvoorstel te redden. In de Eerste Kamer is deze wijziging van de Grondwet omstreden.

Een wijziging van de Grondwet kan pas in werking treden, als de Eerste en de Tweede Kamer het voorstel eerst met een gewone meerderheid aannemen, en daarna, na nieuwe verkiezingen, met een tweederde meerderheid nog eens ermee instemmen.