Waddenvereniging wint na 14 jaar van bezwaren

Er wordt vermoedelijk nooit meer mechanisch gekokkeld, nu de Raad van State onder druk van Europese regels de kant van de natuur kiest.

Gejuich onder natuurbeschermers. ,,De natuurorganisaties zijn bijzonder ingenomen met deze voorlopige beslissing'', laten zij weten. ,,De kans dat er ooit nog schade ontstaat door kokkelvangst in de Waddenzee is hierdoor aanzienlijk afgenomen.''

De Raad van State bepaalde gisteren dat de schorsende werking van de bezwaren die de natuurbeschermers hadden aangespannen tegen een vergunning voor de kokkelvissers op de Waddenzee niet wordt opgeheven. ,,Ik wil dit wel een doorbraak noemen'', reageert directeur Hans Revier van de Waddenvereniging. ,,Het is de eerste keer in veertien jaar dat het ons is gelukt om een vergunning voor visserij in de Waddenzee althans voorlopig van tafel te krijgen.''

Het staat volgens de Raad van State niet onomstotelijk vast dat de mechanische kokkelvisserij geen schade veroorzaakt aan het grootste natuurgebied van Nederland, aldus de uitspraak. En dat is in strijd met een arrest van het Europees Hof van Justitie in Luxemburg vorige week. Dat Hof stelt dat de mechanische kokkelvisserij niet moet worden beschouwd als bestaand gebruik van de Waddenzee, maar als een project dat elk jaar opnieuw moet worden beoordeeld op z'n mogelijk significante gevolgen voor schade aan de natuur. Als daarover wetenschappelijke twijfel is, moet het project worden verboden. Het Europees Hof baseert zich op voorschriften die gelden voor de Europese Habitatrichtlijn waaronder de Waddenzee valt. Nederland heeft zelf de Waddenzee aangemeld voor de Habitatrichtlijn. Samen met de Europese Vogelrichtlijn worden nu door de EU allerlei beperkingen opgelegd op het Nederlandse beheer van natuurgebieden. ,,Dit is de toepasing van het voorzorgbeginsel'', stelt Revier.

Minister Veerman (Landbouw, natuur en voedselkwaliteit, maar waar toch ook de visserij onder valt) had de kokkelvissers een vergunning verleend omdat er volgens hem geen sprake is van significante schade. De natuur heeft gezorgd voor een goed kokkeljaar en er ligt zoveel kokkelvlees dat er genoeg is voor zowel vissers als voor foeragerende vogels. Een ,,riante situatie'', zo stelde het ministerie op de zitting maandag in Den Haag. Ook de Producentenorganisatie Kokkelvisserij zei zich niet te kunnen voorstellen dat er, zeker bij deze kokkelbestanden, sprake zou kunnen zijn van strijdigheid van visserij en natuur.

De Raad van State oordeelt anders. Er mag dit jaar dan wel veel kokkelvlees in de Waddenzee liggen, wetenschappers van het Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee (NIOZ) hebben erop gewezen dat geen rekening is gehouden met grootte en geografische spreiding daarvan.

Bovendien bestaat er gerede twijfel onder wetenschappers of de mechanische kokkelvisserij niet toch het ecosysteem van de Waddenzee verstoort. De kokkels worden mechanisch van de wadbodem gezogen. Daarbij wordt het slib omgewoeld en neemt de verzanding toe. Niet uitgesloten moet worden dat dit leidt tot de afname van slib op de middellange en lange termijn, wat een devaluatie van het bodemleven zou betekenen.

De kokkelvissers zijn ,,teleurgesteld'', aldus een persverklaring. ,,Door deze uitspraak is er geen kokkelvisserij mogelijk in 2004 in de Waddenzee en is een voortijdig einde gekomen aan het laatste visseizoen.'' Het kabinet besloot enkele maanden geleden de mechanische kokkelvisserij in de Waddenzee te verbieden. Op advies van wetenschappers wil het kabinet drie keer meer voedsel reserveren voor de wadvogels dan nu. De kokkelvissers lieten weten in dat geval weten geen kans te zien nog rendabel te kunnen vissen.

Wel kunnen de kokkelvissers rekenen op een schadevergoeding van het rijk. De hoogte daarvan wordt de komende maanden onderzocht door een commissie van drie. Schattingen lopen uiteen van enkele tientallen miljoenen tot enkele honderden miljoenen euro's. Het missen van dit laatste kokkelseizoen komt daar nog bij. Het zou gaan om tenminste twintig tot dertig miljoen euro directe schade, plus enkele tientallen miljoenen euro's voorbereiding en schade aan de toeleverende bedrijven en conservenindustrie.

,,De Nederlandse kokkelvisserij gaat er van uit dat het verlies van het niet kunnen opvissen van acht miljoen kokkels volledig gecompenseerd wordt. Deze compensatie betreft niet alleen de gederfde inkomsten maar ook de kosten die gepaard gaan met de voorbereiding van het seizoen en de daarmee verbonden personele kosten'', aldus het productschap van de kokkelvissers.

    • Arjen Schreuder