Kostenbeheersing al in 1995 probleem

De top van het ministerie van Verkeer en Waterstaat wist negen jaar geleden al dat de kosten van infrastructurele projecten niet beheersbaar waren, en wat daarvan de oorzaken waren.

Dat blijkt uit een videoband die het ministerie liet maken van een interne bijeenkomst op 23 maart 1995 als onderdeel van het toenmalige project Raming Infrastructuur van Rijkswaterstaat. Onder leiding van VARA-presentator Marcel van Dam spraken die dag in de Nieuwe Kerk in Den Haag ambtenaren, politici en een vertegenwoordiger van de bouw openhartig over kostenopbouw en besluitvorming rond de bouw van snel-, spoor-, en vaarwegen. Aanwezig als toehoorder was toenmalig minister Jorritsma van Verkeer en Waterstaat.

Uit de band wordt onder meer duidelijk dat de mate van politieke druk bepalend is voor de vraag of en wanneer infrastructurele projecten er komen, ook als ze niet echt nodig zijn. Ramingen van de kosten van projecten worden, zo zeggen de ambtenaren op de videoband, om politieke redenen door het departement zonodig lager gepresenteerd om de doorgang niet te belemmeren. De ambtenaren maken onderscheid tussen `technische ramingen' met de werkelijke kosten, en `politieke ramingen' die nodig zijn om projecten door de besluitvorming te krijgen.

Het project Raming Infrastructuur moest planning en besluitvorming van projecten verbeteren. Maar ook in de jaren daarna bleken projecten, zoals de Betuwelijn en de hogesnelheidslijn HSL-Zuid, veel duurder te worden dan geraamd. Op de videoband zegt toenmalig CDA-senator H. Eversdijk, ook aanwezig in de Nieuwe Kerk, over het besluit de Betuwelijn aan te leggen dat ,,toekomstige ministers van Verkeer en Waterstaat nachtmerries krijgen van deze beslissing''.

De videoband van de bijeenkomst is in bezit van deze krant. Voorzitter A. Duivesteijn van de parlementaire commissie Infrastructuurprojecten, die op dit moment onderzoek doet naar de kostenoverschrijdingen van Betuwelijn en HSL-Zuid, heeft vorige week het ministerie om de band gevraagd. Hij had hem vanmorgen nog niet ontvangen. Duivesteijn: ,,Ze zeiden dat ze niet wisten of er wel een band was. En als de band al bestond wisten ze nog niet of ze hem konden vrijgeven. Het ging om een interne bijeenkomst.''

Duivesteijn zegt dat Marcel van Dam hem er enkele maanden geleden op heeft gewezen dat hij in opdracht van het ministerie in 1995 een besloten versie van zijn televisieprogramma `De Achterkant van het Gelijk' had gemaakt. Duivesteijn, die de band vanmorgen zag, spreekt over een ,,interessante inkijk in de cultuur van het ministerie''. Hij zou de band bespreken met Jorritsma, die vanmiddag door de commissie gehoord wordt. Het ministerie liet vanmorgen desgevraagd weten dat de band ,,inmiddels is gevonden en ter beschikking van de commissie zal worden gesteld''.

Videoband: pagina 3