Nutreco gaat strijd aan met Noorwegen

De zalmprijzen in Europa zijn al jaren erg laag, door aanhoudende overproductie in Noorwegen.

's Werelds grootste zalmkweker Nutreco gaat nu fuseren met de grootste Noorse producent.

Het kon niet uitblijven. Als 's werelds grootste zalmkweker moest het Nederlandse Nutreco wel het voortouw nemen in een poging de zwaar verliesgevende Noorse viskweekindustrie te saneren. Gisteren kondigde Nutreco zijn plan aan. Het Amersfoortse bedrijf gaat zijn eigen viskwekerijen samenvoegen met die van het Noorse Stolt-Nielsen om er vervolgens een apart bedrijf van te maken. Voor het nieuwe bedrijf, dat Marine Harvest gaat heten, is op termijn een beursgang voorzien. Analist Nico van Geest van Theodoor Gilissen Bankiers noemt het een goede zet. ,,Dit was bittere noodzaak. Er moest iets gebeuren in Noorwegen'', aldus Van Geest.

De Noorse viskweekindustrie zit vast, al jarenlang. De reden is duidelijk: het belang van de staat kruist met dat van de markt. Noorwegen heeft zich voorgenomen om de viskweek tot zijn belangrijkste industrietak te maken. Nu is dat de olie-export, maar Noorwegen wil daar niet van afhankelijk blijven omdat de olievoorraden eindig zijn. Bovendien creëert aquacultuur werkgelegenheid aan de lange kuststrook, waaruit de Noren nu massaal wegtrekken. De viskwekerijen in Noorwegen, met name voor zalm, bloeiden op de laatste tien jaar. Daardoor ontstond overproductie. De zalmprijzen in Europa daalden, zelfs tot onder kostprijsniveau. Het Noorse Pan Fish leidt daardoor al enkele jaren fors verlies, net als concurrent Stolt-Nielsen. Normaal zou een sanering plaatsvinden, waarbij fabrieken dichtgaan en banen verdwijnen. Dat is bijvoorbeeld eerder gebeurd in Chili, waar de viskweekindustrie het afgelopen decennium is uitgegroeid tot de belangrijkste in de wereld. Maar in Noorwegen is die sanering tot op heden uitgebleven, omdat de staat liever geen banen in de viskweek wil schrappen. Bestuursvoorzitter Wout Dekker van Nutreco liet daarover in een interview met deze krant vorig jaar nog zijn irritatie blijken. De industrie wordt volgens hem te veel gesteund. In eerst instantie gebeurde dat door de overheid en vervolgens, toen overheidssteun werd verboden door Brussel, door de banken. ,,Ze hebben een schuld van drie miljard euro op zich genomen'', zei Dekker vorig jaar. Om het kredietgeld te kunnen aflossen, dumpt menige zalmproducent ook jonge vis op de markt. Dat leidt tot nóg meer overproductie. Volgens analist Van Geest is er tot op heden geen verandering gekomen in die situatie – alle pogingen ten spijt.

Zo kondigde Nutreco vorig jaar de sluiting van fabrieken in Noorwegen aan, en het verdwijnen van honderden banen. Het initiatief kreeg echter geen navolging. Een paar maanden geleden probeerde concurrent Cermaq, waarin de Noorse staat een belang van 80 procent heeft, het ook. Met het geld van de op 11 mei aangekondigde beursgang zou Cermaq wellicht concurrenten kunnen kopen, om vervolgens een consolidatie in gang te zetten. Maar drie dagen later werd de beursgang alweer uitgesteld.

,,In Chili werkt het systeem perfect'', zegt analist Van Geest. ,,Daar bedienen vijf partijen de handel en de retail. In Noorwegen gaat het om tientallen partijen en partijtjes. Het is erg versnipperd. Er is ook veel tussenhandel.''

Of Nutreco's zet daadwerkelijk tot een sanering van de Noorse viskweekindustrie zal leiden, is volgens Van Geest allerminst zeker. Maar het Nederlandse bedrijf moest iets doen, als marktleider. De analist heeft ook kritiek op Nutreco. Jarenlang kondigt het concern al aan dat de zalmprijzen in Europa omhoog zullen gaan. Maar dat gebeurt niet. ,,Ze moeten dat achterwege laten'', aldus Van Geest. ,,Shell doet ook geen voorspellingen over de olieprijs.''

Over de keuze voor Stolt-Nielsen is hij positief. Dat bedrijf is vooral sterk in Canada en Azië, terwijl Nutreco een belangrijke positie in Chili heeft. Verder is Stolt-Nielsen begonnen met de kweek van blauwvintonijn en steur, terwijl Nutreco de laatste jaren veel geld heeft gestoken in de kweek van kabeljauw, tilapia en heilbot.

Als Marine Harvest zich eenmaal heeft afgesplitst, volgens planning ergens in de eerste helft van volgend jaar, kan Nutreco zich meer gaan richten op zijn overblijvende activiteiten: de productie van varkens- en kippenvlees, en van vee- en visvoer. Met name visvoer is volgens Van Geest interessant. ,,Dat is Nutreco's mooiste business, met goede marges.'' Helemaal uit de viskweek verdwijnen zal Nutreco niet. Het houdt voorlopig een belang van 75 procent in Marine Harvest. En ook na een eventuele beursgang wil Nutreco graag een meerderheidsbelang houden, zo erkende Dekker gisteren.