Wankel bestaan na Bhagwan

Ojas, Dassana, Preyas en Ekanto leefden twintig jaar geleden in de commune van Bhagwan. De Nederlanders hadden afstand gedaan van hun oorspronkelijke naam en aardse bezittingen, hulden zich in het rood en waren hun goeroe geheel toegewijd. Frank Wiering, toentertijd zelf twijfelend of hij tot de sekte moest toetreden, registreerde ze in De nieuwe mens. Voor het vervolg op deze film zocht hij de twee mannen en twee vrouwen opnieuw op. Zij spreken niet over de verwording, arrestatie en dood van de zich later Osho noemende Bhagwan. Wiering confronteert de vier aan de hand van videobeelden met de denkbeelden die ze er in 1984 op na hielden.

Tegenwoordig geeft Dassana op Ibiza meditatiecursussen, Ekanto bouwt na jaren schoonmaak- en schilderwerk in Denemarken casco's voor woonboten en Preyas kweekt te Australië zaden en werkt er op een school. Alledrie bouwden na vertrek uit de commune eigenhandig hun huis en beschouwen het leven in en met de natuur – ver weg van de gekmakende massa – als een levensvoorwaarde. Ojas, ex-priester, gaf de voorkeur aan een flatje te Buitenveldert boven een spirituele eco-wijk op een Delfgauwse Vinex-locatie.

Alle vier koesteren hun ketting met de beeltenis van Bhagwan of zijn foto aan de muur. Ojas is zelfs voorzitter van de stichting `Vrienden van Osho'. We zien hem mediteren, in trance dansen of de vloer dweilen tussen blije bezoekers van een spirituele toogdag. Bij Ojas aan de wand hangt een menigte hedendaagse zieners – maar een echte leidsman heeft hij niet meer nodig, want weldra zal hij zelf goeroe worden. De anderen maken, zonder meester en op eigen benen, een wat wankele indruk. Ze hebben zich enigszins van hem losgemaakt, maar geen van de vier spreekt rancuneus over Osho, die zich op het hoogtepunt van zijn populariteit voortbewoog in een stoet van tientallen Rolls-Royces.

Op de vraag van Wiering of de vier nu beter af zijn dan mensen zoals hij, met vaste verplichtingen, inkomsten en ten slotte een welverdiend pensioen, komt geen eenduidig antwoord. Duidelijk is wel dat de sympathie van de maker nog ligt bij zijn toenmalige geestverwanten, die uit de tredmolen stapten en hun bestaan met bescheiden middelen zelf vorm gaven.

De nieuwe mens (2), VPRO, Ned.3, 20.28-22.00u.

    • Tom Rooduijn