Verdi's Luisa Miller is overtuigende tragedie

De Nationale Reisopera opende zaterdag met een uitstekende voorstelling van Verdi's Luisa Miller niet alleen het nieuwe seizoen maar ook de nieuwe theater- en concertzaal van Orpheus in Apeldoorn. De zaal met een publiekscapaciteit van 1250 (theater) tot 1300 (concert) is gebouwd door Herman Hertzberger en wordt half november officieel geopend met een aantal concerten. De akoestiek in de hoog oplopende zaal, waarvoor het New-Yorkse bureau Artec werd ingeschakeld, leek in het midden van de parterre op het eerste gehoor gunstig, maar moet zich elders en onder andere omstandigheden nog ten volle bewijzen.

Luisa Miller (1849) is een vaak beschimpte late `vroege Verdi', geschreven kort voor de grote successen uit de middenperiode: Rigoletto, Il trovatore en La traviata. Men kan kritiek hebben op de rigoureuze stroomlijning van Schillers toneelstuk Kabale und Liebe door librettist Cammarano, zoals ook nu in het programmaboek gebeurt. Maar net als bij de voorstellingen van Luisa Miller bij de Nederlandse opera in 1991 en 1997, blijkt het libretto overtuigend.

De intrige heeft de onafwendbaarheid van een Griekse noodlotstragedie en leidt tot de dood van het dorpsmeisje Luisa en de jonge graaf Rodolfo. Het drama is van het type `Romeo en Julia', maar dan versterkt met klassentegenstellingen, misleiding, intimidatie, ambitie, jaloezie, chantage, despotisme, de gevolgen van een moord en bovendien Italiaanse heethoofdigheid. Het begint onschuldig met een liedje op het dorpsplein, elk woord schroeft de ellende verder aan en het eindigt met de dubbele gifdood van de gelieven, waarbij ook nog de intrigant Wurm wordt doodgestoken. Twee vaders blijven ontzet achter.

Intendant Guus Mostart organiseerde een cast en een artistiek team met veel internationale ervaring op hoog niveau. De enscènering van de Franse regisseur Arnaud Bernard past in de hier zelden geziene Frans-Italiaanse traditie, waarbij conventionele elementen worden geplaatst in een abstract kader. Het toneelbeeld in post-Novecento-sfeer met foto's, een fiets en mandflesjes Chianti, werkt toe naar steeds meer soberheid. Samen met de steeds intensere muzikale en vocale uitbeelding resulteert dat in een sterk opgebouwde indringende voorstelling.

De Engelse dirigent Brad Cohen leidt een goed spelend Gelders Orkest met geserreerd Verdiaans pathos. Harry Peeters (graaf Walter) en Carmelo Corrado Caruso (Miller) voldoen uitstekend als de vaders. Almas Svilpa is, zoals vereist, de gluiperige Wurm en Carlo Scibelli zingt een Rodolfo die vooral voortdrijft op wilde golven van gevoel. De titelrol is voor de al vele jaren gevierde Elzbieta Szmytka. Haar Luisa is in haar pure en directe eenvoud ontroerend naturel.

Voorstelling: Luisa Miller van G. Verdi door Nationale Reisopera en Gelders Orkest o.l.v. Brad Cohen. Gezien: 11/9 Orpheus Apeldoorn. Herh.: t/m 16/10. (21/9 Enschede concertant). Inl. www.reisopera.nl

    • Kasper Jansen