Stairway at Nighttown

,,Het idee om Stairway to heaven van Led Zeppelin achterstevoren te gaan zingen, kreeg ik van geruchten uit de jaren zestig en zeventig dat er verborgen boodschappen in popsongs zouden zitten. Als je ze achterstevoren draaide, zou je worden blootgesteld aan teksten die op het onderbewuste gericht waren.''

Beeldend kunstenaar Jeroen Offerman brengt tijdens het Bazar Curieux-festival in Rotterdam zijn performance Stairway at Nighttown, waarbij hij de acht minuten lange rockklassieker Stairway to Heaven van Led Zeppelin achterstevoren zingt. Hij oefende drie maanden op de fonetisch uitgeschreven zangpartij, compleet met hoge uithalen en wilde armgebaren. Eerder bracht Offerman zijn omgekeerde zangkunst op de trappen van de Londense St. Paul's Cathedral, waarvan het filmpje op zijn beurt achterstevoren werd afgedraaid. Deze Stairway to St. Paul laat op www.jeroenofferman.com een houterige maar bewonderenswaardig coherente versie van het origineel zien.

,,The Beatles suggereerden op Sgt. Pepper dat Paul McCartney dood was. Als je Another one bites the dust van Queen achteruit draaide, zou er gezongen worden dat je marihuana moest roken. De hardrockgroep Judas Priest kwam voor de rechter omdat hun platen ertoe zouden hebben aangezet dat tieners zelfmoord pleegden. En als je Stairway to heaven achterstevoren draaide, werd je aangemoedigd om het kwade pad te kiezen en duivelse dingen te doen. Allemaal onzin, want er is wetenschappelijk aangetoond dat mensen in die achterstevoren afgespeelde fragmenten precies dat hoorden wat ze erin wilden horen.

,,De mythe rond die achteruit draaiende platen en de hele massahysterie die er uit voortvloeide, boeide me mateloos. Stairway to heaven is als rockklassieker bijna heilig verklaard. Eigenlijk mag je er nauwelijks aan zitten. Covers lopen meestal op niks uit en iedere nieuwe versie klinkt als een verkrachting van het origineel. Die heiligheid wilde ik doorbreken.

Live zing ik Stairway achterstevoren zonder muziek. Het publiek ziet op het podium iemand vreemde geluiden voortbrengen en rare kronkels maken. Het doet een beetje denken aan kunstperformances uit de jaren zestig, waar je tenen krom trokken van plaatsvervangende schaamte bij iemand die oerschreeuwen uitsloeg of die een Kurt Schwitters-gedicht voor stond te dragen. De volgende stap was dat ze met vuur, water of bodypaint begonnen te knoeien.

,,In een galerie of museum is het kunstpubliek meestal te beleefd om te laten merken dat ze er niets van snappen of dat ze er niks aan vinden. Het rockpubliek in Nighttown is een veel grotere uitdaging, want daar staan ze met een pilsje in de hand op de volgende band te wachten. In Liverpool het ik het een keer gedaan voor een publiek dat naar een film over de Rolling Stones kwam kijken. Ik zag mensen wegkruipen, met een houding van `Wat gebéurt hier?' Pas later, als er muziek bij zit en mijn gefilmde optreden achterstevoren wordt afgedraaid, valt alles op zijn plaats.

,,Het thema van mijn performance is de transformatie van iets dat onbegrijpelijk is, tot iets dat voor de toehoorders plotseling op muziek begint te lijken. Er gebeurt iets in je hoofd als je dat ondervindt. Op video blijft daar vrij weinig van over. Je moet er bij zijn om het te zien gebeuren. Dan is het een heel bijzondere ervaring.''

Bazar Curieux met Dani Siciliano, The Faint, Monia Electronica, The Libertines, Jeroen Offerman en anderen: 18/9 Nighttown, Rotterdam (www.motelmozaique.nl)

    • Jan Vollaard