Kamerorkest begint werk aan een nieuw imago

Het Nederlands Kamerorkest werkt dezer dagen aan het opbouwen van een nieuw imago. Met nieuwe rokkostuums, nieuwe schoenen, en – bovenal – een nieuwe concertmeester, die het orkest ook regelmatig zal `aanvoeren' zonder tussenkomst van een dirigent. De daartoe aangetrokken Servische violist Goran Nikolíc bezit een volle virtuozenklank en speelt daarbij zo beweeglijk dat je vermoedt dat slechts een imaginair gordeltje hem op zijn plaats houdt.

Dat flamboyante élan maakt hem tot de ideale voortrekker van het Nederlands Kamerorkest `nieuwe stijl', dat zich zaterdag in het Concertgebouw presenteerde met een omvangrijk en onalledaags programma.

Een door Yakov Kreizberg gedirigeerde uitvoering van Beethovens Eerste symfonie vormde de opmaat voor een zintuiglijk meervoudig prikkelende uitvoering van Stravinksy's muziektheatrale minimeesterwerkje L'Histoire du soldat. Daardoor lag een nadruk op het deel na de pauze, maar dat maakte Kreizbergs streng gedirigeerde Eerste niet minder indrukwekkend in de contrast- en detailrijke vormgeving van de structuur en de symfonische breedte van de heldere, kamerorkestrale klank.

De originele L'Histoire du soldat van de Zwitserse schrijver Charles-Ferdinand Ramuz zou zonder Stravinksy's bonte ensemblemuziek vermoedelijk zijn vergeten. Veel aantrekkelijk is voor een Nederlands publiek de markante vertaling van Martinus Nijhoff (1930). Diens hier iets gemoderniseerde tekst (`Op de weg van Sas naar Sluis/ een soldaat op weg naar huis') werd door acteur Gijs Scholten van Aschat gedeclameerd in een mix van metrische cadans en vrij parlando.

De acteurs Vincent van den Berg (soldaat) en Herman Bolten (duivel) spanden zich buitelend over het podium van de verduisterde Grote Zaal in om de volkssprookjesachtige Faust-parafrase over een soldaat die zijn viool (ziel) aan de duivel verkoopt zo spannend mogelijk te brengen. Maar de voornaamste troef was hier de visuele tussenkomst van `kinetic painter' Norman Perryman, die de handeling met meer en minder abstracte beelden live op groot projectiescherm illustreerde in een actuele variant van nat-in-nat schilderen.

Stravinsky componeerde L'Histoire du soldat (1917) voor een zevenkoppig mini-ensemble, opdat het werk in zijn tijd gemakkelijk uitvoerbaar zou zijn. Het Nederlands Kamerorkest kon zich hier dus nauwelijks nog een kamerorkest noemen, maar maakte indruk door de manier waarop Stravinsky's losse verwijzingen naar jazz, tango, vaudeville en barok soepel gestalte kregen.

Zeer indrukwekkend was de solo van Nikolic, die Stravinsky's zigeunerachtige vioolsolo invulde in volmaakt evenwicht tussen technische perfectie en duivels sappige Schmalz. Op zo'n moment ontsteeg de intrinsieke kracht van de muziek in urgentie en verbeeldingskracht alle visuele en theatrale extra's.

Concert: Nederlands Kamerorkest o.l.v. Yakov Kreizberg. Gehoord: 11/9 Concertgebouw, Amsterdam.

    • Mischa Spel