`Ik laat mij niet intimideren!'

De rechtse campagne tegen ontruiming van de nederzttingen in de Gazastrook kan leiden tot een burgeroorlog, zo heeft de Israëlische premier Sharon gisteren gewaarschuwd.

De Israëlische premier Sharon heeft de beweging van kolonisten en een groep rechtse prominenten gewaarschuwd dat hun campagne tegen zijn Gazaplan kan leiden tot een burgeroorlog. Op een middelgrote demonstratie op het Zionplein in de hoofdstad was de toon gisteravond vervolgens meer gematigd. De voorzitter van de raad van nederzettingen, Lieberman, kondigde er zijn ,,tien geboden'' af, waaronder een ,,neen tegen verbaal en fysiek geweld'' en een ,,neen tegen burgeroorlog en vernietiging''.

Tijdens het wekelijks kabinetsberaad en gisteravond tijdens een joodse nieuwjaarsreceptie van Likud in Tel Aviv zei Sharon dat de afgelopen dagen ,,een felle campagne tot aansporing van geweld tegen het leger en de politie op gang gekomen is, ik zou zeggen oproepen met als doel een burgeroorlog te veroorzaken.'' Maar, zo zei de premier, terwijl hij met zijn vuist op tafel sloeg, ,,ik laat mij niet door hen intimideren.''

Directe aanleiding voor Sharons boosheid was de publicatie van een openbare petitie van 200 rechtse wetenschappers, politici en voormalige legerofficieren tegen zijn plan om in 2005 de 21 joodse nederzettingen in de Gazastrook te ontruimen. Deze groep onder aanvoering van professor Ben Zion Netanyahu, de vader van de huidige minister van Financiën, noemde het ontruimen van nederzettingen ,,een misdaad tegen de menselijkheid'', en een ,,vertoon van tirannie en slechtheid''. ,,Het Israëlische leger is het leger van het volk, niet het leger van een politieke groepering. We roepen soldaten, officieren en politiemensen op niet mee te werken aan etnische zuivering van joden uit hun vaderland en de stem van hun nationale menselijke geweten te volgen en niet mee te werken aan daden die zij voor de rest van hun leven zullen betreuren'', zo werden militairen en politiemannen gemaand dienstopdrachten te weigeren. Het feit dat de halve familie van minister Netanyahu deze verklaring heeft ondertekend is een nieuw bewijs van de grote verdeeldheid in rechts-nationalistisch Israël.

Ook de discussie in de beweging van kolonisten en met name hun rabbijnen over de vraag of zij religieuze officieren, soldaten en politiemensen moeten oproepen orders te negeren om joden uit de bezette gebieden te evacueren, speelt bij Sharon een rol, omdat met name de geestelijk leiders grote invloed uitoefenen. En daarnaast hebben sommige, plaatselijke kolonistenleiders openlijk met geweld gedreigd.

De verbale escalatie en oplopende spanningen in Israël over het Gazaplan zijn een direct gevolg van Sharons voornemen om in deze maanden de politieke, financiële en praktische voorbereiding van de evacuatie van 8.000 kolonisten af te ronden. De premier wil begin volgend jaar met de uitvoering beginnen, tenminste als hij deze maand goedkeuring van zijn regering en in november van het parlement krijgt en zijn plannen niet vastlopen in het juridische moeras van procedures bij het Hooggerechtshof.

Leger, politie en geheime diensten vrezen overigens niet direct voor een burgeroorlog in Israël. Een grote meerderheid van de bevolking staat achter Sharon en slechts een relatief klein deel van de kolonisten is gewapend. Vooral wordt rekening gehouden met aanslagen van extremisten op Sharon zelf of op islamitische doelen, zoals de Aqsamoskee in de Oude Stad (Jeruzalem), waardoor het tot een groot conflict met de Palestijnen (en de wijdere Arabische wereld) kan komen. In 1995 werd de toenmalige premier Rabin vermoord in Tel Aviv door een religieus-zionistische fanaticus die daarmee de uitvoering van de vredesplannen met de Palestijnen wilde verijdelen. De binnenlandse veiligheidsdienst volgt daarom joodse ondergrondse groepen en fanatieke rabbijnen, overigens zonder opmerkelijk resultaat want tot aanhoudingen is het recentelijk niet gekomen. En minister van Justitie Lapid zei dat, mocht dat noodzakelijk zijn, extremisten in administratieve hechtenis genomen zullen worden. Dit is een juridisch omstreden methode die vooral wordt toegepast in de bezette gebieden waar Palestijnen ook preventief maandenlang zonder proces worden vastgezet.

Het dreigen met geweld, het preken tegen een burgeroorlog, de bikkelharde kritiek op Sharon, de stemmingmakerij in een gespannen sfeer en uitspraken van nationalistische rabbijnen roepen bij velen in Israël associaties op met de periode die vooraf ging aan de moord op Rabin. Het oprakelen van die traumatische periode temperde de gemoederen gisteravond in Jeruzalem. In tegenstelling tot wat werd verwacht na heftige, openbare woordenwisselingen verliep de demonstratie van tienduizenden kolonisten, voor het merendeel religieuze jongeren, rustig. Borden, waarop Sharon een dictator werd genoemd en de regering ervan werd beticht Gaza `Judenrein' te willen maken, werden na enige tijd door de organisatie verwijderd. Leiders van de kolonisten – politici ontbraken op het platform – riepen op tot geweldloos verzet. De burgemeester van een van de nederzettingen die vrijdag nog had gedreigd iedereen die in de buurt zou komen neer te schieten, zei onder het oog van de nationale en internationale media ,,dat er onder geen omstandigheid geweld gebruikt mag worden''.

De matiging van toon laat onverlet dat de leiders van de kolonisten en demonstranten fel tegen de voorgenomen ontruiming zijn. Eran Sternberg, woordvoerder van Gush Katif, het blok van Gazanederzettingen, zei gisteravond ,,dat de sleutel tot het voorkomen van een burgeroorlog niet in onze handen, maar in handen van Sharon is''. Hij zei verder dat ,,wat er ook moge gebeuren, het is de verantwoordelijkheid van Sharon zelf, omdat hij als een dictator zijn zin doordrukt''.

Het kabaal in Israël werd gisteren in de Palestijnse media en politieke kring in Ramallah en Oost-Jeruzalem met argwaan en scepsis gevolgd. De mening overheerst dat het zal blijven bij het ontruimen van Gush Katif en vier kleinere nederzettingen bij Nablus en dat de overige nederzettingen op de bezette Westelijke Jordaanover verder worden versterkt en uitgebreid. Gezien het grote aanbod aan nieuwbouw in de nederzettingen is dat geen ongefundeerde analyse.

    • Oscar Garschagen