Het beeld

Minister Brinkhorst (Economische Zaken) maakt zich zorgen. Slechts negen procent van de Nederlanders wil ondernemer zijn. Uit Olaf Oudheusdens leerzame Tegenlicht-aflevering De Chinezen komen (VPRO) blijkt zonneklaar dat we geen schijn van kans meer maken tegen de dadendrang en ondernemingszin uit het Verre Oosten. Ze kochten drogist Kruidvat en willen tulpen naar Holland gaan exporteren. Binnenkort spreken ze beter Engels dan wij, want op sommige Chinese kleuterscholen is dat de voertaal.

Met al die competitieve reality shows op de Nederlandse televisie zou je toch verwachten dat het tij aan het keren is. RTL4 bereidt zelfs een Nederlandse versie voor van de New Yorkse meesterklas in kapitalisme The Apprentice, hier vertaald als Trumps troonopvolger, waarvan vrijdag het eerste deel werd uitgezonden. Zestien jonge ondernemers gaan in de leer bij financier Donald Trump. Hij deelt ze in twee groepen in, mannen en vrouwen, en deelt opdrachten uit. De eerste dag kreeg elke groep 250 dollar startkapitaal voor de verkoop van limonade op straat. De mannen verdubbelden hun investering, de vrouwen boekten vierhonderd procent winst. In een board meeting maakt Trump uit wie uit het verliezende team te horen krijgt: You're fired!

Betere televisie dan de wedstrijdjes verbouwen (Het Blok, Net5) en flirten (The Bachelor, Yorin) is Expeditie Robinson (Net5), de enige reality show die elk seizoen meer kijkers trekt. Achttien fitte en geestelijk weerbare Nederlanders en Belgen moeten 47 dagen overleven op een onbewoond eiland voor de kust van Maleisië. Er zijn eliminatieproeven, stemrondes en verrassingen.

Na vorig jaar al de mannen tegen de vrouwen te hebben laten spelen, is het dit jaar een wedstrijd Nederland-België. Het levert meteen al interessante etnografische verschillen op. Twaalf minuten nadat de Nederlandse spelers hun basiskamp hadden bereikt begon de eerste vergadering. Snel werd er een leider, pardon, een coördinator aangewezen. De heimelijke baas, een piloot, beijverde zich met succes voor de verkiezing van een goedmoedige, gepensioneerde bedrijfsleider, die hij `van onderen af' kon aansturen.

Kunstenares Klaar van der Lippe, voor Net5-kijkers geen Bekende Nederlander, werd bij de eerste ronde door de anderen weggestemd, omdat ze hun `kantoorgedrag' bespot had, maar kreeg samen met andere afvallers een herkansing in een geheim `verstekelingenkamp' in de mangrove.

De Belgen ontvingen een andere opdracht. Zij werden in een kooi opgesloten, totdat een van hen vrijwillig zou vertrekken. Die beproeving duurde bijna 48 uur van vasten, totdat iemand bezweek. Het zou verstandiger zijn geweest te vergaderen en in het groepsbelang direct bij loting een afvaller aan te wijzen. Maar die koppige Belgen lieten het erop aan komen, met als resultaat een door de gezamenlijke ontberingen geharde team spirit, zingen van de Vlaamse Leeuw en haat tegen de Hollander. Prompt wonnen ze ondanks fysieke verzwakking de eerste drie proeven tegen de blakende kampioenen van de polderdemocratie.